Yaban mersini fidanını dikersiniz, sularsınız, gübresini verirsiniz. Buna rağmen yapraklar sararmaya başlar ve sararmanın bir düzeni vardır: damarlar yeşil kalır, araları sararır. Bitki durgunlaşır, meyve tutmaz.
İlk refleks daha çok gübre vermektir. İşe yaramaz. Çünkü sorun besinin yokluğu değil, alınamamasıdır.
pH neden belirleyici?
Toprakta bulunan demir gibi mikro elementlerin bitki tarafından alınabilmesi toprağın pH değerine bağlıdır. pH yükseldikçe bu elementler bitkinin alamayacağı bileşiklere dönüşür; toprakta fiziksel olarak vardırlar, ama kök onlara ulaşamaz. Oregon State Üniversitesi (OSU) yaban mersinindeki demir eksikliğinin çoğu zaman topraktaki demirin azlığından değil, yüksek pH'tan kaynaklandığını yazıyor.
Yaban mersini ile ortanca, açelya ile kamelya bu duruma özellikle hassastır. Minnesota Üniversitesi yaban mersininde pH 5,8'in üzerinde demir klorozu görülebileceğini bildiriyor; bu, sebze bahçelerinde normal sayılan bir değerin bile bu bitki için sınırı aştığı anlamına geliyor. Eşik düşük. Bu yüzden yapraktaki sararma bir gübre eksikliği değil, bir erişim sorunudur. Çözüm ortamın asitliğinde.
Yaban mersini ve ortanca hangi pH'ı ister?
Yaban mersini
Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü (KTAE) yaban mersini için pH 4,2-5,5 aralığını veriyor ve 6,2'yi ekonomik yetiştiriciliğin üst sınırı sayıyor. ABD ve İngiltere kaynakları aralığın alt ucunda ayrışıyor: Connecticut Üniversitesi 4,0-4,8 diyor. OSU ile İngiltere Kraliyet Bahçıvanlık Derneği (RHS) 4,5-5,5'i, Illinois ise daha dar bir aralığı, 4,8-5,2'yi veriyor. Aşırı asitlik de istenmez; ABD'nin kuzeybatı eyaletlerindeki bitki koruma el kitabı kirecin ancak pH 4,0'ın altındaki toprakta kullanılmasını öneriyor.
Yaban mersininin ikinci bir talebi daha var ve bu sıklıkla atlanır: drenaj. Kökleri yüzeye yakın ve incedir, suda bekleyen toprakta çürür. OSU su tutan topraklarda en az 30-45 cm yüksekliğinde sırt öneriyor, böylece kış yağmurlarında bile kök bölgesinin üst kısmı havasız kalmaz. Ortam hem asidik hem süzek olmalı.
Saksıda yetiştiriyorsanız torf ve drenajlı saksı seti ikisini birlikte çözüyor. Birden fazla fidan planlıyorsanız dört saksılı set ayrıca bir avantaj sağlar: farklı çeşitler bir arada olduğunda çapraz tozlanma meyveyi irileştirir. Saksı ölçüleri ve harç reçeteleri saksıda yaban mersini yetiştirme yazısında.
Ortanca
Ortancada durum daha ilginç. Mavi ortanca ayrı bir tür değildir, bir toprak koşuludur.
Aynı bitki toprak asidik olduğunda alüminyum alabilir ve çiçekler mavi-mor açar. pH yükseldiğinde bu alım durur ve aynı bitki pembe çiçek verir. Çiçekçiden mavi aldığınız ortancanın ertesi yıl pembe açmasının sebebi budur; bitki değişmemiştir, toprağı değişmiştir. Mavi çiçeklenme istiyorsanız asidik ortanca toprağı gibi düşük pH'lı bir karışım ve düzenli takip gerekir. Ayrıntılar ortanca toprağı yazısında.
Standart torf yeterli değil
Çok yapılan bir hata var. "Torf zaten asidiktir" deyip standart torfla dikmek.
Ham sfagnum torf asidiktir, ama satıştaki torfların pH'ı ham hâlinden farklı olabilir ve etiketteki değere bakmak gerekir. Katalogdaki 10 torfu pH'larına göre saydık: yalnızca ikisinin pH'ı 5'in altında; geri kalanların pH'ı 5,5 ile 6,8 arasında ya da etikette yazmıyor. Bu değer sebze ve çoğu süs bitkisi için uygun, yaban mersini için yüksek. Ham torf çeşitleri arasında asit sevenler için olanlar pH'ı 3,5-4,5 olan FIBRA BSC ithal asidik ham torf ve asidik torf 15-30 mm.
Aradaki bir birimlik fark küçük görünür. Ama pH logaritmik bir ölçektir ve bir birimlik düşüş asitliğin on kat artması demektir, yani 5,5'lik bir torf ile 4,5'lik bir torf arasındaki fark kâğıt üzerinde göründüğünden çok daha büyüktür. Asidik torfun kendisi hedefin altında kalabildiği için tek başına değil, perlit ile cocopeat eklenip karışımın pH'ı ölçülerek kullanılır.
Hangi ürün, hangi ölçek?
Tabloya pH değerini yalnızca ölçülmüş bir değeri olan ürünler için bilinçli olarak ekledik.
| Durum | Uygun seçenek |
|---|---|
| Tek fidan, saksı değişimi | 10 litrelik hazır karışım |
| Birkaç saksı veya bahçe dikimi | 50 litrelik karışım (No 10), pH 4,8-5,2 |
| Kendi karışımını kurmak | Asidik torf 15-30 mm, pH 3,5-4,5 |
| Üretim ve büyük ölçek | FIBRA BSC 200 litre, pH 3,5-4,5 |
| Ortanca, mavi çiçek hedefi | Ortanca toprağı 20 litre |
Bahçe toprağı kükürtle nasıl asitlendirilir?
Bahçe toprağının pH'ı elementel kükürtle düşürülür ve gereken miktar toprağın başlangıç pH'ına ve bünyesine göre metrekarede 20 ile 283 gram arasında değişir. Minnesota Üniversitesi pH'ı 4,5'e indirmek için şu miktarları veriyor (gram/m²):
| Başlangıç pH'ı | Kumlu toprak | Tınlı toprak |
|---|---|---|
| 7,0 | 93 | 283 |
| 6,5 | 73 | 225 |
| 6,0 | 59 | 171 |
| 5,5 | 39 | 117 |
| 5,0 | 20 | 59 |
Kaynak libre ve fit kare cinsinden veriyor, tabloyu grama biz çevirdik. Değerler tahmini; bütün kaynaklar kararın toprak analizine göre verilmesini istiyor ve aynı pH düşüşü için verilen dozlar kaynaktan kaynağa iki kata kadar değişiyor. Önce ölçün: yöntem toprak pH'ı nasıl ölçülür yazısında.
Kükürt yavaş çalışır. Onu asite çeviren topraktaki bakterilerdir, bu yüzden süreç toprak sıcaklığına bağlıdır ve aylar sürer; Connecticut Üniversitesi dikimden 3 ay, Mississippi State en az 6 ay, Minnesota bir yıl önce uygulanmasını öneriyor. İlk uygulamadan 3-4 ay sonra pH yeniden ölçülür (Minnesota). Dikili bitkide dozlar küçük tutulur: Kansas State tek seferde metrekareye en fazla 24 g, OSU sonbahar başında bitki başına en fazla 85 g öneriyor.
Organik madde de işin parçası. OSU dikim alanına pH'ı 4,0-4,5 olan talaş ya da kabuktan 5-10 cm kalınlıkta karıştırılmasını istiyor. Bu tek seferlik bir iş değil: kireçli sulama suyu zamanla pH'ı yeniden yükseltir. Suyunuzun durumunu sulama suyunun pH'ı ve sertliği yazısıyla değerlendirebilirsiniz; RHS kireçli su bölgelerinde yağmur suyunu öneriyor.
Asit seven bitkilerde yapılmaması gerekenler
Odun külü kullanmayın. Odun külü potasyum ve kalsiyum kaynağıdır, ama toprağın pH'ını yükseltir. Wisconsin Üniversitesi'ne göre yaklaşık 4 su bardağı kül, 454 g tarım kirecinin etkisini gösteriyor. Sebze bahçesinde faydalı olan bu özellik yaban mersini ve ortancada tam olarak istemediğiniz şeydir. Aynı mantıkla tarım kireci ve dolomit de bu bitkilerden uzak tutulur.
Sararma görünce azotlu gübreye yüklenmeyin. Damar arası sararma demir eksikliği tablosudur, azot eksikliği değil. Azot yeni sürgünü teşvik eder; o sürgünler de aynı sorunu yaşar. Gübre verilecekse azotu amonyum formunda veren bir gübre seçilir. Nitratlı gübre de klorürlü gübre de kullanılmaz; yaşa göre miktarlar yaban mersini bakımı yazısında.
Betona yakın dikmeyin. OSU betondan sızan kirecin toprak pH'ını yükseltebileceğini yazıyor. Duvar dibi bu bitkiler için kötü bir konumdur, çünkü sızan kireç tam kök bölgesinde birikir ve yaptığınız asitlendirmeyi her yağmurda biraz daha geri alır.
Bu Yazı Size Uygun Değilse
Yaban mersinini baştan dikmeyi planlıyorsanız iklim, çeşit, dikim aralığı ve verim yaban mersini yetiştiriciliği yazısında; fidan seçimi yaban mersini fidanı nasıl dikilir yazısında. Toprak yapısı ve düzenleyiciler konusunda daha genel bir bakış için toprak düzenleyici karşılaştırmamıza bakabilirsiniz.
0 yorum