Lilyum Toprağı ve Soğan Dikimi: Saksıda Neden Çürür

Lilyum soğanlı bir bitkidir ve soğanın suda beklemeye tahammülü yoktur. Saksıda lilyum kaybetmenin neredeyse tek sebebi budur: soğan çürümesi. Yaprak hastalıkları, zararlılar, ışık — hepsi ikincildir. Suyu tutan bir harçta soğan birkaç haftada yumuşar ve o noktadan sonra yapılacak bir şey kalmaz.

Bu yüzden lilyum harcında öncelik drenajdır; besin ikinci sırada gelir ama çiçeklenme için o da gereklidir.

Lilyum toprağı nasıl olmalı?

Lilyum toprağı %35 sphagnum torf, %20 açılmış cocopeat, %20 kalın perlit, %15 leonardit ve %10 solucan gübresi oranında, yüksek drenajlı ve soğanın çevresinde su bekletmeyen bir karışım olmalıdır. Lilyum saksı toprağı 10 litrelik pakette gelir.

Dikim derinliği: soğan boyunun üç katı

Lilyum soğanı kendi boyunun yaklaşık üç katı derinliğe dikilir; 5 cm'lik soğanın üstünde 12-15 cm harç olur. Sığ dikim gövdenin devrilmesine yol açar — lilyum gövdesi boyunca da kök salar ve o köklere yer gerekir. Çok derin dikim ise çıkışı geciktirir.

Bunun sonucu saksı seçimini belirler: derinlik en az 30 cm. Sığ, geniş kaplar lilyuma uygun değildir.

Ne zaman dikilir?

Lilyum soğanı için iki dikim penceresi vardır: sonbahar (ekim-kasım) ve erken ilkbahar (mart). Sonbahar dikimi kış boyunca kök kurar ve daha güçlü çiçek verir; soğanlar donmayan ama serin bir yerde (balkon, garaj, korunaklı köşe) kışlatılır. İlkbahar dikimi daha basittir ama ilk yıl çiçek daha küçük olabilir.

Soğan satın alındıktan sonra bekletilmez; kuruyan ve yumuşayan soğan çıkmaz. Sert, dolgun ve pulları sıkı soğan seçilir.

10 litre kaç soğana yeter?

Soğanlar arasında 5-8 cm bırakılır; sık dikim daha gösterişli bir saksı verir ama soğanlar birbirine değmemelidir. Hacim hesabının mantığı litre hesabı yazısında.

Dikim adım adım

1. Altı delikli, en az 30 cm derin saksı.
2. Tabana 3 cm drenaj: 4-8 mm lav taşı; 40 cm ve üzeri büyük kaplarda 8-16 mm kırmızı lav taşı. Soğanlı bitkide bu katman isteğe bağlı değil zorunludur.
3. Saksının üçte birini harçla doldurun; soğanları kök tarafı aşağı, sivri ucu yukarı yerleştirin.
4. Soğanın altına bir tutam ince perlit koymak, tam temas noktasında suyu uzaklaştırır.
5. Üzerini soğan boyunun üç katı harçla örtün, saksının üstünde 2 cm boşluk bırakın.
6. Bir kez sulayın; sürgün çıkana kadar harç yalnızca hafif nemli tutulur.

Lav taşı tane boyu kuralı: küçük-orta saksıda 4-8 mm, büyük saksıda 8-16 mm.

Sulama ve besleme

Sürgün çıkana kadar az; sürgün boylandıkça düzenli, yüzey kuruduğunda. Çiçeklenme döneminde su ihtiyacı en yüksektir, çiçek solduğunda azalır. Tabakta su asla bırakılmaz.

• Sıvı solucan gübresi — sürgün 10 cm'ye ulaştığında başlanır, iki haftada bir.
• Petal Power çiçekli bitki spreyi — tomurcuk döneminde.
• Deniz yosunu — çiçek sonrası; soğanın gelecek yıl için besin depolamasını destekler.

Çiçek soldu, sonra ne olacak?

Solan çiçek kesilir ama gövde ve yapraklar sararıp kuruyana kadar bırakılır; soğan gelecek yılın çiçeğini bu yapraklarla depolar. Yeşil gövdeyi kesmek gelecek yılı boşa çıkarır. Yapraklar kuruduğunda sulama kesilir, saksı serin ve kuru bir yerde bekletilir; sonbaharda soğanlar çıkarılıp taze harça dikilir. Ana soğanın yanında oluşan yavru soğanlar ayrılır; iki-üç yılda çiçek boyuna gelir.

Çeşide göre boy, koku ve saksı

Lilyum grupları 30-50 cm'lik saksı tiplerinden 1,2 metrelik Oriental melezlerine kadar uzanır ve saksı derinliği ile soğan sayısı buna göre seçilir; harç hepsinde aynıdır.

Balkon ve pencere önü için Asiatik ve cüce tipler destek istemediği için en pratik gruptur; Oriental'ler kokusuyla salon çiçeği olarak yetiştirilir ama 1 metreyi geçen gövde bambu çubukla bağlanır. Kokusuz Asiatik çeşitler kapalı ve küçük odalarda tercih edilir.

Işık ve sıcaklık: dip serin, tepe güneşte

Lilyum günde 5-6 saat doğrudan güneş ister ve gövde güneşte olurken saksının dibi serin kalmalıdır; balkonda sabah güneşi alan, öğle sonrası gölgelenen köşe ideal konumdur. Tam gölgede gövde uzar, zayıflar ve çiçek altında devrilir. Koyu renk saksı yazın soğanı ısıtır; açık renk saksı veya dış kap kullanılır, saksı dibine düşük boylu bir bitki dikmek de gölge sağlar.

Çiçek 15-25 °C'de en uzun dayanır; 30 °C üstünde tomurcuk hızla açıp solar. Kışın soğanın 6-8 hafta 2-8 °C görmesi gelecek yılın çiçeği için şarttır: saksı donmayan ama soğuk bir balkonda bırakılır, ya da sonbaharda çıkarılan soğan hafif nemli torfla kağıda sarılıp buzdolabı sebzeliğinde bekletilir. Sıcak salonda kışlatılan soğan ilkbaharda çıkar ama çiçek açmaz.

Zararlılar: kırmızı lilyum böceği

Lilyumun kendine özgü zararlısı parlak kırmızı, 6-8 mm'lik lilyum böceğidir (Lilioceris); ergini ve dışkıyla kaplı larvası birkaç günde yaprakları deler, tomurcukları yer. Nisan-mayısta yaprak altı iki günde bir kontrol edilir; ergin elle toplanır (dokununca kendini yere atar, altına kâğıt tutulur), larvalar suyla yıkanır. Yayılmışsa neem yağı 5-7 gün arayla üç uygulama gerekir; tek uygulama yumurtaları atlar.

Yaprak biti tomurcuk sapında kümelenir ve çiçeği deforme eder; aynı neem yağı yeterlidir. Yaprakta gri küf (botrytis) yağmurlu ve havasız balkonda görülür; sulama toprağa, yaprağa değil, ve bitkiler arası hava boşluğu. Soğan çürümesi ise zararlı değil drenaj sorunudur — bu yazının ilk bölümü.

Kedili evlerde lilyum yetiştirilmez; polen dahil her kısmı böbrek yetmezliğine yol açar. Balkonda bile düşen polen ve yaprak risk taşır; kedi varsa lilyumdan vazgeçilir; lale ve nergis de kediler için zehirli olduğundan güvenli alternatif sayılmaz.

Yaygın hatalar

• Sığ dikim. Gövde devrilir; gövde kökleri yer bulamaz.
• Drenaj katmanını atlamak. Soğanlı bitkide en sık ölüm sebebi.
• Sürgün çıkmadan bol sulamak. Köksüz soğan suyu kullanamaz, çürür.
• Yeşil gövdeyi çiçekten sonra kesmek. Gelecek yıl çiçek olmaz.
• Salon sıcaklığında kışlatmak. Lilyum soğanı çiçek için soğuk dönem ister; serin balkon veya buzdolabı sebzeliği (kağıda sarılı) doğrudur.

Bu ürün size uygun değilse

Lilyumu bahçeye dikiyorsanız saksı karışımı değil dikim çukuru drenajı gerekir: çukurun dibine kalın perlit karıştırılır, ağır toprakta yöntem toprak iyileştirme yazısında. Lale, sümbül ve nergis gibi diğer sonbahar soğanları da aynı harçta yetişir; ilke aynıdır, soğan suda beklemez. Aynı "depo organı çürür" ilkesini yumruda yaşayan zamia yazısı ilginç bir karşılaştırmadır; tüm liste bitkiye özel toprak rehberinde.

Sık sorulan sorular

Lilyum soğanı ne zaman dikilir?

Ekim-kasım veya mart. Sonbahar dikimi daha güçlü çiçek verir; saksı donmayan serin bir yerde kışlatılır.

Kaç günde çıkar, ne zaman açar?

Sıcaklığa göre 2-4 haftada sürgün verir; dikimden 90-120 gün sonra çiçek açar. İlkbahar dikimi haziran-temmuzda açar.

Aynı soğan her yıl açar mı?

Yaprakları kuruyana kadar bırakılır ve sonbaharda taze harça dikilirse evet, yıllarca. Yavru soğanlar ayrılıp büyütülür.

Saksıda lilyum güneş ister mi?

Günde 5-6 saat doğrudan güneş; gölgede gövde uzar ve devrilir. Saksının dibi serin, tepesi güneşte olmalıdır.

Lilyum zehirli mi?

Kediler için çok zehirlidir; polen dahil her kısmı böbrek yetmezliğine yol açabilir. Kedili evlerde yetiştirilmez.

Yapraklar neden sarardı?

Çiçekten sonra sararma doğaldır. Çiçekten önce alt yaprakların sararması fazla su ve soğan çürümesinin ilk işaretidir; sulama hemen kesilir.

Lilyum soğanı buzdolabında ne kadar durur?

Hafif nemli torf veya talaşla kağıda sarılı, sebzelikte 2-3 ay. Poşete konmaz, terler ve küflenir. Meyvelerle aynı rafta tutulmaz; elmanın saldığı etilen soğanı bozar. Dikim zamanı gelince filizlenmeye başlamış soğan hemen dikilir.

Lilyum saksıda kaç yıl kalır?

Soğan her sonbahar çıkarılıp taze harça dikilirse 5-8 yıl; aynı harçta ikinci yıl çiçek küçülür, üçüncü yıl gelmez. Yavru soğanlar ayrılıp büyütülürse koleksiyon her yıl genişler.