Vejetatif ve Çiçeklenme Döneminde Hangi Gübre Verilir?

Rafta iki şişe yan yana durur: biri büyüme, diğeri çiçeklenme. Çoğu kişi ikisini birden alır ve sezon boyunca ikisini de verir. Sonra çiçek beklenen bitki yaprak üretmeye devam eder.

İki formül farklı dönemler için kurulmuştur ve aralarındaki geçişin zamanı sonucu doğrudan belirler. Geçiş erken yapılırsa bitki yeterince gövde kurmadan çiçeğe zorlanır; geç yapılırsa yaprak büyümesi çiçeklenmenin payını yer.

İki Dönem, İki Farklı İhtiyaç

Vejetatif dönemde bitki gövde, dal ve yaprak üretir. Bu dokuların ana yapı taşı azottur; her yeni hücre için gereklidir ve bu yüzden büyüme formüllerinde ambalajdaki ilk rakam belirgin biçimde yüksek tutulur.

Çiçeklenmede talep değişir. Fosfor çiçek gözünün kurulmasında çalışır, potasyum ise meyvenin dolmasında ve şekerin taşınmasında; çiçeklenme formüllerinde bu iki element öne çıkarken azot geri çekilir ve bu geri çekilme formülün tamamını yeniden dengeleyen asıl hamledir.

Azotun kısılması keyfi bir tercih değildir. Yüksek azot bitkiyi büyümeye devam etmeye yönlendirir ve çiçek kurulumunu geciktirir; aynı formülü çiçeklenmede sürdürmek yaprak veren ama çiçek bağlamayan bir bitki üretir. Rafta yaşanan hatanın tamamı bu tek cümlede toplanır.

Geçiş Ne Zaman Yapılır?

Takvim değil, bitki karar verir. Geçişin işareti ilk çiçek gözlerinin görünmesidir; domates ve biberde ilk çiçek salkımı, süs bitkilerinde tomurcuk ucunun belirmesi.

Geçiş tek hamlede yapılmaz. 2 hafta boyunca iki formül birlikte verilir, büyüme gübresinin dozu kademeli düşerken çiçeklenme gübresininki yükselir ve bu ara dönem bitkinin ani bir besin değişimiyle karşılaşmasını önler.

Bazı türlerde ayrım bu kadar net değildir. Salatalık, fasulye ve biber gibi sürekli çiçek açan türler aynı anda hem yeni sürgün hem yeni meyve üretir; onlarda büyüme formülü tamamen kesilmez, düşük dozda sürdürülür.

Besine Ne Zaman Başlanır?

Tohumun kendi besini ilk gerçek yapraklara kadar yeter. Bu aşamada verilen gübre kullanılmaz ve ortamda tuz olarak birikir; genç kök yüksek tuza en duyarlı olduğu için zarar da buradan gelir.

Pratik eşik iki işaretten biridir: fide 10-15 santimetreye ulaşmış ya da 2-4 gerçek yaprak vermiş olmalı. İkisinden biri gerçekleştiğinde besleme başlayabilir.

İlk haftalarda öncelik köktür. Kök uyarıcıları bu dönem için hazırlanmıştır ve ana gübreden önce devreye girer; kökü kurulmuş bir bitki sonraki beslemeyi çok daha verimli kullanır. Kök geliştiriciler ve mikoriza grubundaki ürünler bu aşamanın karşılığıdır.

Doz Aralığı Nasıl Okunur?

Şişenin üzerindeki aralık bir öneri bandıdır. Alt uç yeni başlayan, küçük hacimli ve genç bitki için; üst uç olgun, hızlı büyüyen ve sık sulanan bitki için yazılır. Aralığın üst sınırı bir hedef değil, aşılmaması gereken tavandır.

Hesap basittir. 1 litrelik bir şişe 2 ml/L dozunda 500 litre çözelti hazırlar, aynı şişe 4 ml/L dozunda yarısı kadar; yani dozu ikiye katlamak sezon maliyetini de ikiye katlar ve karşılığında bitki aynı oranda büyümez.

Eksik besin ile fazla besin aynı ağırlıkta sorun değildir. Az besin alan bitki yavaşlar ve düzeltilebilir; fazla besin alan bitki kök yakar, yaprak uçları kavrulur ve toparlanması haftalar sürer. Bu yüzden program aralığın alt ucundan kurulur.

Su sertliği de hesaba girer. Sert suda kalsiyum ve magnezyum zaten yüksektir; ters ozmoz suyunda ve yağmur suyunda ise sıfıra yakındır ve bu iki elementin ayrıca verilmesi gerekir.

Dönem Dönem Ne Değişir?

Aşağıdaki tablo iki dönemin ayrıldığı noktaları topluyor. Doz aralıkları ürün grubuna göre değişir; buradaki ayrım miktarda değil, formülün ağırlık merkezindedir.

Son satır sık atlanır. Açmış çiçeğin üzerine püskürtme yapmak tozlaşmayı bozar ve taç yapraklarda leke bırakır; yaprak uygulamaları çiçeklenme başlamadan tamamlanır.

Erken Geçerseniz Ne Olur?

Bitki gövdesini kurmadan çiçeğe yönelir. Sonuç küçük ve az sayıda çiçek, ince gövde ve düşük verimdir; bitki büyüklüğünü yakalayamadığı için taşıyabileceği meyve sayısı da sınırlı kalır.

Düzeltmesi mümkündür ama zaman ister. Büyüme formülüne geri dönmek bitkiyi yeniden vejetatif büyümeye çeker; bu geçiş birkaç hafta sürer ve o süre sezondan düşer.

Geç kalmanın sonucu ters yöndedir. Yaprak üretimi sürerken çiçek gözleri geç kurulur, hasat penceresi daralır ve sezon sonu soğuğuna yakalanan meyveler olgunlaşamaz.

Organik Formda Geçiş Neden Daha Yumuşak?

Mineral gübre bitkiye doğrudan ulaşır; formül değiştiğinde kök bölgesindeki bileşim de aynı gün değişir. Organik gübre ise önce topraktaki mikroorganizmalar tarafından parçalanır ve bitkiye o yoldan ulaşır.

Bu aracılık bir gecikme yaratır ve gecikme tampon görevi görür. Organik formda yapılan dönem geçişi daha kademeli hissedilir; aşırı doz riski de aynı sebeple düşüktür.

Karşılığında etki hızı düşer. Belirti görüldükten sonra organik takviyeyle hızlı düzeltme yapmak zordur; organik programda karar önceden verilir, sonradan değil. Organik gübre ve guano grubundaki 44 ürünün ortak davranışı budur.

Saksı ve Bahçede Fark

Saksıda tüm besin sınırlı bir hacimden gelir ve her sulamada o hacmin bileşimi değişir. Dönem geçişi burada net biçimde hissedilir; verilen çözelti ne ise kök onunla karşılaşır.

Bahçe toprağı kendi tamponunu taşır. Organik madde ve kil yüzeyleri besinin bir bölümünü tutar ve zamana yayar; aynı geçiş orada daha yavaş ama daha istikrarlı gerçekleşir.

Pratik sonuç şu: saksıda doz aralığının alt ucu, bahçede orta ucu kullanılır. Saksıda ayrıca tuz birikmesi riski vardır ve ayda bir yıkama sulaması bu riski düşürür. Saksıdaki besleme düzeni bu yazıda ayrıca ele alınıyor.

Yaygın Hatalar

• İki formülü sezon boyunca birlikte vermek. Azot geri çekilmediği için çiçek kurulumu gecikir.
• Çimlenmeden hemen sonra beslemeye başlamak. Fide gerçek yaprak verene kadar kendi besinini kullanır.
• Geçişi tek günde yapmak. İki haftalık kademeli geçiş bitkiyi şoka sokmaz.
• Çiçek açtıktan sonra yapraktan püskürtmek. Tozlaşma bozulur, taç yaprakta leke kalır.
• Kış dinlenme döneminde beslemeyi sürdürmek. Kullanılmayan besin ortamda tuz olarak birikir.
• Doz aralığının üst ucunu varsayılan saymak. Aralığın üst sınırı hedef değil, tavandır.

Sık Sorulan Sorular

Tek bir gübreyle tüm sezonu geçiremez miyim?

Geçirebilirsiniz, ama verim iki formüllü programın altında kalır. Dengeli bir genel gübre her iki dönemin ihtiyacını kısmen karşılar, hiçbirini tam karşılamaz. Birkaç saksılık bir balkonda bu fark kabul edilir; üretim ölçeğinde edilmez.

Meyve döneminde azot tamamen kesilir mi?

Kesilmez, azaltılır. Bitki meyve olgunlaştırırken de yaprak ayakta tutar ve bunun için azot gerekir. Kesilen şey azot ağırlıklı formüldür, azotun kendisi değildir.

İki formülü aynı suda karıştırabilir miyim?

Geçiş döneminde evet. Aynı sulama suyunda iki formül birlikte çözülür; karıştırma sırası şişeleri tek tek eklemek, her birinden sonra karıştırmak ve konsantre halde birbirine değdirmemek biçimindedir. Karışımın son hali ölçülür, tek tek dozlar değil.

Yaprak sararması gübre eksikliği mi demek?

Her zaman değil. Sararmanın yeri sebebi gösterir; damar aralarının sararıp damarların yeşil kalması ayrı bir tablodur ve hangi elementi işaret ettiği ayrıca ele alınmıştır.

Geçiş dönemini kaçırdım, ne yapmalıyım?

Kademeli geçişi şimdi başlatın. İki hafta boyunca iki formülü birlikte verin, büyüme dozunu düşürüp çiçeklenme dozunu yükseltin. Geç kalınmış bir geçiş, yapılmamış bir geçişten iyidir.

Katı gübreyle sıvı gübreyi birlikte kullanabilir miyim?

Kullanabilirsiniz; ikisi farklı iş yapar. Katı form toprağı besler ve aylara yayılır, sıvı form bitkiyi besler ve günler içinde etki eder. Katı mı sıvı mı yazısı bu ayrımı ayrıntılandırıyor.

Bu Yazı Size Uygun Değilse

Rafta duran şişelerin hangisinin gerçekten gübre, hangisinin takviye olduğunu ayırt etmek istiyorsanız gübre mi uyarıcı mı aktivatör mü yazısı bu ayrımı yapıyor. Tek tek almak yerine hazır bir programla başlamayı düşünüyorsanız set mi tek tek mi yazısı hesabı çıkarıyor.

Belirli bir organik hattın kendi takvimini ve doz tablosunu arıyorsanız bir üreticinin üç ayrı besleme programını anlatan yazı örnek bir sistem üzerinden ilerliyor. Ürünler baz bitki besinleri ve çiçeklenme artırıcılar koleksiyonlarında duruyor.