Kalsiyum ve magnezyum takviyesi almadan önce cevaplanması gereken bir soru var: suyunuzda bu iki element zaten var mı? Türkiye'nin büyük bölümünde musluk suyu serttir ve sertliği oluşturan şey tam olarak çözünmüş kalsiyum ile magnezyumdur. Böyle bir suyla sulanan saksıya takviye eklemek çoğu zaman fazlalık yaratır.
Bu yazı takviyeyi hangi durumda, hangi dozda ve hangi yöntemle vereceğinizi anlatıyor; sıra da en az doz kadar belirleyici olduğu için önce suyu tanımak, sonra yöntemi seçmek, en son dozu belirlemek üzerine kurulu. Sıra bozulmaz.
Önce Suyunuzu Tanıyın
Musluk suyunun EC değeri 0,4 mS/cm'in altındaysa su yumuşak sayılır ve içinden gelen kalsiyum magnezyum payı ihmal edilebilir düzeydedir; değer bunun üzerindeyse su bu iki elementin bir bölümünü zaten taşıyor demektir. Ölçüm tek adımdır.
EC ölçer yoksa gözle de bir fikir edinilir. Çaydanlığın dibinde ve duş başlığında beyaz kireç birikiyorsa su serttir; kireç izi hiç yoksa ya da yağmur suyu, arıtılmış su kullanıyorsanız su yumuşaktır ve takviye programın sabit parçası hâline gelir.
Ayrım şuraya varır. Sert suda takviye ancak belirti görüldüğünde ve düşük dozda verilir. Yumuşak suda ise takviye programın sabit parçasıdır, çünkü başka kaynak yoktur. EC ölçer bu kararı tahminden çıkarıp ölçüme bağlar.
Sulama Suyuyla Verme
Katalogdaki 44 ürünün üretici sayfasını tek tek inceledik. Sıvı kalsiyum magnezyum ürünlerinde yaygın doz aralığı litrede 0,1 ile 2 mililitre, toz ürünlerde litrede 0,1 ile 1 gram. Aralık geniş. Genişlik, ürünlerin konsantrasyonlarının birbirinden farklı olmasından ve suyun bölgeden bölgeye değişmesinden geliyor; aynı şişe iki farklı şehirde iki farklı dozda kullanılıyor.
Uygulama sırası her üründe aynıdır: takviye önce eklenir, ana besinler sonra. Nedeni yumuşak suyun tamponlama kapasitesinin düşük olmasıdır: kalsiyum ve magnezyum eklendiğinde su bir temel kazanır ve sonraki gübreler bu kararlı zeminin üzerine gelir. Sıra ters çevrilirse pH savrulur.
Konsantre ürünler birbirine doğrudan karıştırılmaz. Kalsiyum konsantresi, fosfat ya da sülfat içeren bir konsantreyle doğrudan buluştuğunda çökelti oluşur ve her iki besin de bitkiye ulaşmadan kabın dibinde kalır. Çözüm basit. Her ürün ayrı ayrı suya eklenir ve aralarında karıştırılır.
Ürün seçimi suyun neyi eksik bıraktığına göre yapılır. İki elementi birlikte veren ürünler kalsiyum, magnezyum ve mikro element grubunda, yalnızca birini veren ürünler tekli element gübreleri arasında bulunur.
Yapraktan Verme
Yaprak uygulaması kökü beklemeden etki ettiği için belirtiyi daha çabuk geriletir. Karşılığında verilebilen miktar sınırlıdır ve bir yaprak uygulamasıyla bitkinin sezonluk kalsiyum ihtiyacının karşılanması mümkün değildir. Yöntem kökten beslemenin yanına konur, yerine değil.
Zamanlama önemlidir. Uygulama akşamüstü ya da güneş battıktan sonra yapılır. Islak yaprak yüzeyindeki damlacıklar güçlü ışık altında mercek etkisi yaratıp yaprağı yakar; aynı nedenle sıcak öğle saatlerinde püskürtme yapılmaz ve uygulama günün serin saatlerine bırakılır.
Püskürtme yaprağın alt yüzeyine yoğunlaştırılır; gözenekler orada yoğundur ve emilim oradan gerçekleşir. Yapraktan uygulanmak üzere hazırlanmış kalsiyum karbonat kaynaklı ürünler sulama suyuna ve rezervuara karıştırılmaz; etiketinde yalnızca yaprak yazan bir ürün gerçekten yalnızca yaprak içindir.
Hangi Suda Ne Kadar?
Karar suyun tipinden çıkar, bitkinin türünden değil. Aşağıdaki tablo dört yaygın durumu ve her birinde izlenecek yolu gösteriyor.
| Su ya da ortam | Takviye gerekir mi? | Yaklaşım |
|---|---|---|
| Sert musluk suyu, toprak karışımı | Genellikle hayır | Yalnızca belirti görülürse, aralığın alt ucunda |
| Yumuşak musluk suyu | Evet | Aralığın ortası, her sulamada değil haftada bir |
| Yağmur suyu ya da arıtılmış su | Evet | Her sulamada, aralığın üst ucuna yakın |
| Cocopeat, tamponlanmamış | Evet | İlk haftalarda kesintisiz, sonra su tipine göre |
Tabloda tek bir satır bile her duruma uygun tek bir doz vermiyor. Bunun sebebi, verilen miktarın doğruluğunun suyun içinde zaten bulunan miktara bağlı olmasıdır. Doğru doz, suyun içinde zaten bulunan miktara göre belirlenir.
Ne Sıklıkta Verilir?
Arıtılmış suyla çalışıyorsanız takviye her sulamada verilir, çünkü su hiç kalsiyum taşımaz. Yumuşak musluk suyunda haftada bir uygulama çoğu bitkide yeterli olur. Sert suda ise takviye sürekli bir program değil, belirtiye verilen bir cevaptır.
Düşük dozu sık vermek, yüksek dozu seyrek vermekten iyidir. Kalsiyum bitki içinde depolanmadığı için tek seferlik yüksek doz yarına kalmaz; kullanılmayan bölümü ortamda birikerek tuz yükünü yükseltir ve bir sonraki sulamanın etkisini bozar.
Uygulamayı kesme kararı yeni yapraklara bakarak verilir. Belirtiler düzeldiğinde doz alt sınıra çekilir. Zarar görmüş eski yapraklar geri gelmez. Onlara bakarak verilen karar yanıltır.
Tekli Element mi, İkili Ürün mü?
İkili ürünler kalsiyum ile magnezyumu birlikte verir ve arıtılmış su gibi ikisinin de eksik olduğu durumlarda doğru seçimdir. Suyunda magnezyum bulunan ama kalsiyumu düşük bir kaynakla çalışan biri için aynı ürün bir sorun yaratır: magnezyum fazlası kalsiyum alımını daha da zorlaştırır.
Tekli element takviyeleri bu yüzden var: yalnızca eksik olanı verir, diğerine dokunmaz ve kullanım aralıkları ikili ürünlerle benzer seyreder. Fark, verilen elementin sayısındadır.
Baz besin programınız zaten kalsiyum içeriyorsa toplamı gözetmek gerekir; etikette kalsiyum ya da magnezyum yazan bir gübrenin üzerine eklenen takviye, ikisinin toplamını hedeflediğiniz değerin üzerine çıkarır. Önce etiket okunur.
Fazla Vermenin Sonucu
Kalsiyum, magnezyum ve potasyum kökte aynı alım yolunu paylaşır. Birinin çözeltideki payı yükseldiğinde diğerlerinin alımı düşer. Bu yüzden fazla kalsiyum magnezyum eksikliği belirtisi üretir. Fazla magnezyum ise kalsiyum ve potasyum tarafında aynı sonucu doğurur.
Tablonun kafa karıştırıcı yanı burada ortaya çıkar: eksiklik belirtisi gören biri dozu yükseltir, belirti daha da belirginleşir. Doğru hamle dozu yükseltmek değil, önce pH ve EC ölçmektir.
Toz ürünlerde EC etkisi hesaba katılır: litreye eklenen yarım gram, çözeltinin EC değerini yaklaşık 0,6 mS/cm yükseltir ve baz besinle birlikte kullanıldığında bu artış toplam tuz yüküne eklenir. Hesap baştan yapılır.
Saksı Hacmi Kararı Nasıl Değiştirir?
Beş litrelik bir saksı ile elli litrelik bir kap aynı takviyeye aynı biçimde tepki vermez. Küçük hacimde çözelti hızla değişir: verilen her şey kısa sürede köke ulaşır, fazlası da kısa sürede birikir ve düzeltme şansı daralır. Büyük hacimdeki toprak daha çok tutar, dalgalanmayı yumuşatır.
Bunun pratik karşılığı, küçük saksıda dozun aralığın alt ucunda tutulmasıdır. Aynı bitki büyük kapta aralığın ortasını kaldırır. Balkon saksılarında sık görülen tuz birikmesi de buradan gelir; küçük hacim, art arda gelen uygulamaları taşıyamaz.
Birikmeyi temizlemenin yolu bellidir: ayda bir kez saksı hacminin iki katı kadar düz suyu yavaşça geçirip alttan akıtmak. Bu işlem çözünmüş tuzların bir bölümünü dışarı taşır. Sonrasında bir sulamalık besin atlanır. Ortam yeniden kurulmuştur.
Yaygın Hatalar
- Ölçmeden takviye eklemek. Sert suda verilen kalsiyum, çözmek istediğiniz sorunu büyütür.
- Konsantreleri şişede ya da ölçekte karıştırmak. Çökelti oluşur, iki besin de kaybedilir.
- Yaprak ürününü rezervuara dökmek. Yalnızca yapraktan uygulanmak üzere hazırlanan ürünler sulama suyunda beklenen etkiyi vermez.
- Takviyeyi ana besinden sonra eklemek. Yumuşak suda pH sıçrar ve hazırlanan çözelti kararsız kalır.
- Belirti düzeldikten sonra yüksek dozu sürdürmek. Ortamda biriken fazlalık potasyum ve demir alımını engeller.
Sık Sorulan Sorular
Takviyeyi gübreyle aynı anda verebilir miyim?
Aynı çözeltide verilebilir, ancak sıra değişmez: önce takviye, sonra gübre eklenir ve ikisi hiçbir koşulda konsantre hâldeyken doğrudan birbirine karıştırılmaz.
Saksıdaki toprağa toz kalsiyum serpmek olur mu?
Toz ürünlerin çoğu suda çözünmek üzere hazırlanmıştır; toprağa kuru serpildiğinde dağılım düzensiz kalır ve bitkinin bir bölümü hiç alamazken kökün bir bölümü yüksek yoğunlukla karşılaşır. Suda çözdürülüp verilir.
Odun külü kalsiyum kaynağı olarak kullanılabilir mi?
Kalsiyum ve potasyum içerir, ama aynı zamanda toprağın pH'ını yükseltir. Asidik toprakta bu bir avantajdır; odun külü asit seven bitkilerde kullanılmaz. Saksıda dozu kontrol etmek zordur, bu yüzden ölçülü uygulanır.
Her bitki aynı dozu alır mı?
Doz bitkiye göre değil suya ve ortama göre belirlenir. Hızlı büyüyen ve bol meyve veren türler daha çok tüketir. Bu fark dozdan çok uygulama sıklığıyla karşılanır.
Takviyeyi kışın da sürdürmeli miyim?
Kışın kök alımı yavaşlar ve verilen takviyenin bir bölümü kullanılmadan ortamda kalır. Işık ve sıcaklık düştüğünde doz azaltılır. Durgun dönemde kesilir.
Bu Yazı Size Uygun Değilse
Hangi elementin eksik olduğundan emin değilseniz önce teşhis gerekir; damar arası sararmanın magnezyumu mu demiri mi işaret ettiğini anlatan yazı bu ayrımı yapar. Domates ya da biberde meyvenin alt ucu kararıyorsa mesele doz değil taşımadır ve çiçek burnu çürüklüğü başlığı altında ele alınmıştır. Cocopeat kullanıyorsanız ortam kalsiyumu bağladığı için yaklaşım baştan farklıdır; cocopeat ve ters ozmoz suyunda kalsiyum magnezyum o durumu anlatır.
Asit seven bir bitkiyle uğraşıyorsanız kalsiyum eklemek çoğu zaman yanlış yönde bir hamledir. Yaban mersini ve ortancada asidik toprağın nasıl korunduğu ile zeytinin hafif alkali toprağı bu konunun iki ucunu gösterir.
0 yorum