Kalsiyum Nitrat ve Magnezyum Sülfat Karıştırılır mı?

Kalsiyum nitrat ile magnezyum sülfat konsantre hâlde aynı kapta karıştırılmaz: kalsiyum, sülfatla buluşunca suda çözünmeyen kalsiyum sülfat, yani alçı oluşur ve dibe çöker. Aynı iki gübre ayrı ayrı çözülüp son sulama suyunda seyreltildiğinde ise birlikte kullanılabilir. Hidroponikteki A ve B tankları tam da bu yüzden var.

Üç üniversitenin karıştırma rehberlerini (Purdue ile Tennessee ve Arkansas) gübre üreticilerinin ürün belgeleriyle karşılaştırdık ve aşağıdaki uyumluluk tablosunu buna göre kurduk. Tabloda yalnızca kaynağında açıkça yazan eşleşmeleri bilinçli olarak işaretledik; kaynak bulamadığımız ikililere tahmin yürütmedik.

Kalsiyum Neden Sülfat ve Fosfatla Çöker?

Kalsiyum, sülfatla kalsiyum sülfat, fosfatla kalsiyum fosfat oluşturur. İkisi de suda neredeyse çözünmez. Purdue Üniversitesi kalsiyum nitratın fosforlu maddelerle karıştığında kalsiyum fosfat, magnezyum sülfat ya da potasyum sülfatla karıştığında kalsiyum sülfat çökeltisi verdiğini yazıyor.

Sorun derişimde, yani aynı suda ne kadar gübrenin bir arada durduğunda. Tennessee Üniversitesi'nin sera yayını kuralı şöyle koyuyor: kalsiyum ve magnezyum gübreleri derişik hâldeyken fosfat ve sülfat gübreleriyle karıştırılamaz. Seyreltik sulama suyunda iyonlar birbirinden uzak kalır. Konsantre stokta ise sıkışırlar.

Çöken besin kaybolmuş besindir. Tankın dibindeki beyaz tortu bitkiye ulaşmaz ve çözeltideki kalsiyum ile sülfat miktarını hesaplanandan düşük bırakır.

Hangi Gübreler Birlikte Karıştırılmaz?

Konsantre hâlde kalsiyumlu gübreler sülfatlı ve fosfatlı gübrelerle aynı kaba konmaz. Temel kural bu. Tablo konsantre stok çözeltiler için hazırlandı ve kaynakların üzerinde birleştiği eşleşmeleri gösteriyor; son sulama suyunda seyreltilmiş hâlde bu gübrelerin önemli bir kısmı birlikte kullanılabiliyor, çünkü orada çökelti oluşturacak derişime ulaşmıyorlar.

Yara kendi kalsiyum nitratı için kuralı tek cümleyle veriyor: fosfat ya da sülfat içeren stok çözeltiler dışındaki bütün suda çözünür gübrelerle karıştırılabilir. Haifa ise MKP'yle aynı karışıma girecek mikro elementlerin (demir, mangan, çinko, bakır) şelatlı formda olmasını istiyor.

Bazı üreticiler ekleme sırasını da tarif ediyor. K+S kendi magnezyum sülfatı için önce ürünün hazırlanacak suyun üçte birinde çözülmesini, diğer bileşenlerin ondan sonra eklenmesini ve karışımın tam çözünüp çözünmediğinin önce küçük bir miktarda denenmesini istiyor. Sıra ürüne göre değişebildiği için, elinizdeki gübrenin etiketinde bir sıra yazıyorsa genel kuraldan önce o uygulanır. Etiket her zaman önce gelir.

A ve B Tankı Nedir?

A-B tank sistemi, birbirine düşman gübreleri 2 ayrı konsantre stokta tutup yalnızca son sulama suyunda buluşturur. Cornell'den Mattson (2018) A tankına kalsiyum nitratı ve onunla uyumlu gübreleri, B tankına kalsiyum nitratla uyumsuz olanları koymayı tarif ediyor.

Purdue'nun iki tank önerisi daha somut: birinci tanka kalsiyum ile demir ve toplam potasyum nitratın yarısı; ikinci tanka geri kalan makro ve mikro besinler. İki stok sulama suyuna ayrı ayrı katılır. Buluşma suyun içinde olur.

Sıvı hazır gübrelerde de aynı mantık geçerli. Hidroponik ve cocopeat için iki şişe hâlinde satılan "A+B" baz gübreler bu ilkeyle kurulur. İki şişe hiçbir zaman birbirine doğrudan dökülmez; her biri ayrı ayrı suya eklenir.

Evde Sulama Kabında Nasıl Hazırlanır?

Ev ölçeğinde kural sadeleşiyor: her gübre ayrı ayrı, bol suya ve sırayla eklenir, biri tamamen çözünmeden ötekine geçilmez. Ohio State Üniversitesi uzmanı Garrett Owen'ın sektör dergisindeki yazısı bileşenlerin tek tek çözülmesini istiyor; Purdue çözünmeyi hızlandırmak için ılık su ve sürekli karıştırma öneriyor. Kaynaklar tek tek çözmeyi söylüyor; aşağıdaki sıra bizim önerimiz:

1. Kabı, hazırlanacak toplam suyun büyük kısmıyla doldurun.
2. Kalsiyumlu gübreyi ekleyin, tamamen çözünene kadar karıştırın.
3. Sülfatlı ya da fosfatlı gübreyi ayrı bir bardakta az suyla çözüp kaba ekleyin ve yeniden karıştırın.
4. Kalan suyu ekleyin, en son pH ve EC'yi ölçün.

İki gübreyi önce küçük bir bardakta birlikte ezip sonra suya dökmek, konsantre karışımı kendi elinizle yapmak demek. İkisi aynı bardağa girmez. Ölçüm cihazları pH ile EC ölçerler koleksiyonunda, ölçü kapları sıvı ölçüm kapları ve pipetler koleksiyonunda.

Karıştırınca pH ve EC Neden Değişir?

Yara'ya göre %10'luk kalsiyum nitrat çözeltisinin pH'ı 6,0, Haifa'ya göre MKP çözeltisininki 4,3-4,7; her gübre çözeltiye kendi pH'ını ve tuz yükünü getirir. Bu yüzden karışımın pH'ı ve EC'si en son, bütün gübreler eklendikten sonra ölçülür. Yara'nın verisinde kalsiyum nitratın 1 g/L çözeltisinin 25 °C'deki EC'si 1,2 mS/cm.

Uzun vadede azotun formu da pH'ı etkiler. Purdue kalsiyum nitrat ve potasyum nitratın toprak pH'ını yükselttiğini, Montana State ise amonyum sülfat ile ürenin toprağı asitleştirdiğini yazıyor. Çözeltinin EC'si ne anlatıyor, EC, ppm ve TDS nedir yazısında; pH'ın nasıl ayarlanacağı pH düşürücü ve yükseltici yazısında.

Kavanoz Testi Nasıl Yapılır?

Stok çözelti için kavanoz testi yaklaşık 1 litre suyla yapılır ve iki ürünün birlikte çökelti verip vermediğini 12-24 saatte gösterir. Owen'ın tarifinde istenen oranlar bu suya göre hesaplanır, gübreler tartılıp birlikte çözülür, kavanoz kapatılıp bekletilir ve bulanıklık ya da çökelti aranır. Büyük tank böylece riske girmez.

Püskürtme karışımları için süre daha kısa. Arkansas Üniversitesi iki kavanozun her birine yaklaşık 0,47 litre taşıyıcı koyup ürünleri eklemeyi, 30 saniye çalkalamayı ve yaklaşık 30 dakika beklemeyi tarif ediyor. Aynı kaynak önemli bir sınırı da hatırlatıyor: kavanoz testi yalnızca fiziksel uyumsuzluğu gösterir, kimyasal uyumsuzluğu göstermez. Berrak kalan bir karışım bitki için yine de uygun olmayabilir.

Sıvı Mono Besinlerde Nelere Dikkat Edilir?

Hazır sıvı mono besinler de aynı kurala uyar. Katalogdaki %12 CaO'lu sıvı kalsiyumun üreticisi ürünün fosfatlı, sitratlı ya da sülfatlı konsantrelerle aynı anda buluşturulmamasını istiyor; %7 MgO'lu sıvı magnezyum ise %14 SO3 içeriyor, yani sülfatlı. İkisi aynı sulama suyuna ayrı ayrı eklenir.

EDTA şelatlı toz kalsiyumlarda üreticiler daha geniş uyumluluk beyan edebiliyor. Katalogdaki bir üretici kendi ürününün sülfat ve fosfatla çökelmeden karıştığını yazıyor; biz yine de konsantre hâlde aynı kapta karıştırmamayı, önce suya eklemeyi öneriyoruz. Silikat ürünleri ayrı bir dikkat ister: güvenlik bilgi formunda pH'ı 10 olarak verilen bir potasyum silikatın üreticisi, ürünün Cal-Mag ile aynı sulamada kullanılmamasını istiyor. Tek elementli kalsiyum, magnezyum, azot, fosfor, potasyum ve demir ürünleri tekli element (mono) gübreler koleksiyonunda.

Yaygın Hatalar

• Kalsiyumlu ve sülfatlı gübreyi küçük bir bardakta birlikte eritmek.
• A ve B şişelerini birbirine doğrudan dökmek.
• Bir gübre çözünmeden ötekini eklemek.
• Kavanoz testinde berrak kalan karışımı her açıdan güvenli saymak.
• Çökeltiyi süzüp çözeltinin eksiksiz olduğunu düşünmek.

Sık Sorulan Sorular

Kalsiyum nitrat ve magnezyum sülfat aynı gün verilebilir mi?

Verilebilir. Konsantre hâlde karışmamaları yeterli; ikisi ayrı ayrı çözülüp aynı sulama suyuna ya da art arda iki sulamaya eklenebilir.

Suda beyaz bir tortu oluştu, ne yapmalıyım?

Bu büyük ihtimalle kalsiyum sülfat ya da kalsiyum fosfat. Tortu bitkiye yaramaz. Karışımı bir sonraki sefer iki ayrı kapta ya da sırayla hazırlayın.

Kalsiyum nitrat demir şelatıyla karışır mı?

Purdue kalsiyumu ve demiri aynı tanka koyuyor. Demir şelatının türü toprağın ve suyun pH'ına göre seçilir; ayrıntı demir şelat nasıl kullanılır yazısında.

Ilık su kullanılabilir mi?

Evet. Purdue çözünmeyi hızlandırmak için ılık ya da sıcak su kullanılabileceğini, karıştırma sırasında sürekli çalkalanması gerektiğini yazıyor. Çözeltiyi bitkiye vermeden önce oda sıcaklığına inmesini bekleyin.

Magnezyum sülfat yapraktan verilir mi?

Verilebilir, ama dikkatle. Bir üreticinin yaprak dozu %5 (100 litre suya 5 kg); Minnesota Üniversitesi ise Epsom tuzu çözeltisinin yaprak yanığı yapabileceği konusunda uyarıyor.

Bu Yazı Size Uygun Değilse

Eksik elementi henüz bilmiyorsanız önce bitkide besin eksikliği belirtileri yazısına bakın. Mono gübrelerin ne olduğu ve etiketlerinin nasıl okunduğu mono gübre nedir yazısında.