Cocopeat EC Değeri Kaç Olmalı, Nasıl Ölçülür?

Bir üründe "EC 0,6'nın altında" yazar, diğerinde "EC 1,5'in altında". İki sayı yan yana konduğunda ikinci ürün üç kat tuzlu görünür ve seçim, aslında hiç var olmayan bir farkın üzerine kurulur. Oysa fark üründe değil, ölçüm yöntemindedir.

Ortamın EC değeri doğrudan okunmaz. Ortamdan bir çözelti çıkarılır ve o çözelti ölçülür. Çözeltiyi hazırlarken kullanılan su oranı sonucu doğrudan değiştirdiği için aynı ortam, iki farklı yöntemde iki farklı sayı verir. Bu yüzden bir EC değeri, yanında hangi yöntemle ölçüldüğü yazmadan eksik bir bilgidir.

EC Neyi Ölçer?

EC, elektriksel iletkenliğin kısaltmasıdır ve birimi mS/cm'dir. Suda çözünmüş iyon ne kadar çoksa iletkenlik o kadar yüksektir. Ölçüm hangi iyonun bulunduğunu söylemez; yalnızca toplam yoğunluğu verir, sodyumla kalsiyumu birbirinden ayırt etmez ve bu yüzden tek bir EC değeri, ortamda neyin fazla olduğu sorusuna tek başına cevap veremez.

Cocopeatte bu yoğunluğun kaynağı hindistan cevizi kabuğunun taşıdığı sodyum ve potasyumdur. Kabuk deniz kıyısında yetişir ve tuzu yapısında biriktirir. Lif yıkanmazsa tuz üründe kalır.

Yüksek EC'nin bitkideki karşılığı su alamamaktır. Çözelti yoğunlaştıkça kök suyu çekmekte zorlanır. Belirli bir noktadan sonra yön tersine döner: su bitkiden ortama doğru hareket eder ve kök kurur. Genç kökler bu eşiğe çok daha erken ulaşır.

İki Ölçüm Yöntemi, İki Farklı Sayı

Avrupa'da ortamların pH ve EC ölçümünde kullanılan standart yöntem, EN 13040 numarasıyla tanımlanan 1:5 hacim ekstraksiyonudur ve kıta genelinde tercih edilen yöntem budur. Bir hacim ortam, beş hacim suyla karıştırılır. Çıkan çözelti ölçülür. Katalogdaki coco husk chips ürününde beyan edilen 1,5 mS/cm altı değer bu yöntemle alınmıştır; etikette yöntemin adı da yazar, çünkü rakamı yorumlayabilmenin tek yolu yöntemi bilmektir.

İkinci yöntem 1:1,5 hacim ekstraksiyonudur. Hollanda'da üreticiler sezon boyunca beslenme durumunu bu yöntemle takip eder. Daha az suyla seyreltilir. Bu yüzden aynı üründe daha yüksek bir sayı verir.

İki sayı birbirine çevrilebilir mi? RHP bunun için bir dönüştürme modeli geliştirmiş, ama kendi uyarısını da koymuş: sonuçlar yalnızca gösterge niteliğindedir ve model en az yüzde yetmiş beş torf içeren karışımlar üzerine kurulmuştur. Saf cocopeat bu tanımın dışında kalır. Pratik sonuç şu: iki yöntemin sayıları doğrudan karşılaştırılmaz.

1:1,5 Ölçümü Adım Adım

CANNA kendi teknik belgelerinde yöntemi tarif eder ve rakamları verir. Sıra şöyle işler:

1. Saksıların ya da levhaların birkaç noktasından örnek alın; tek noktadan alınan örnek ortamı temsil etmez.
2. Nemi kontrol edin. Avuçta sıkıldığında parmaklar arasında nem kayboluyorsa oran doğrudur; kuruysa demineralize su ekleyip karıştırın.
3. 250 mililitrelik bir ölçü kabına 150 mililitre demineralize su koyun.
4. Üzerine 250 mililitre çizgisine kadar cocopeat ekleyin. Oran böylece 1:1,5 olur.
5. İyice karıştırın ve en az iki saat dinlenmeye bırakın.
6. Tekrar karıştırıp pH'ı ölçün.
7. Çözeltiyi süzün ve EC'yi ölçün.

İki saatlik bekleme keyfi değil; ortamdaki iyonların suya geçmesi zaman aldığı için erken yapılan ölçüm gerçek değerin altında kalır ve ortamı olduğundan temiz gösterir. Sayı, beklemeden okunduğunda yanıltır. Ölçüm için EC metre ya da hassas bir laboratuvar tipi ölçer kullanılır; cihazın kalibrasyon sıvısıyla doğrulanması ölçümün ön koşuludur.

Hangi Ürün Hangi Değeri Beyan Ediyor?

Katalogdaki 19 üründen beşi EC değerini rakamla veriyor. Aşağıdaki tablo beyan edilen değerleri ve hangi kullanıma uygun olduklarını gösteriyor.

Chips satırındaki yüksek eşik, ürünün daha tuzlu olduğunu göstermez. İri parçalı bir ortamda aynı miktar tuzun çözeltiye geçmesi daha yavaştır ve ölçüm farklı bir yöntemle yapılmıştır.

Sıkıştırılmış bloklar bu tabloda yer almaz. O ürünler doğal ve işlem görmemiş liften preslenir. Taşıdıkları yük partiye göre değiştiği için sabit bir değer beyan edilmez ve kullanmadan önce yıkama önerilir.

Üretim Sırasında Hedef Değer

CANNA, coco ortamında 1:1,5 yöntemiyle ölçülen EC için 1,1 ile 1,3 arasını hedef gösterir; aynı yöntemde pH için verdiği aralık 5,3 ile 6,2'dir. Bu değerler boş ortamın değil, çalışan bir ortamın değerleridir.

Aynı kaynak ölçümün ne zaman yapılacağını da söyler: kurulumdan üç dört hafta sonra bir analiz önerilir. Sebep basit: ortamdaki birikme zamanla oluşur ve ilk haftalarda hiçbir ölçüme yansımaz, oysa dördüncü haftada tablo tamamen kurulmuş olur.

Ölçümü her sulamada tekrarlamak gerekmez; kurulumun ilk iki haftası, programın değiştiği anlar ve yaprakta belirti görülen günler, karar vermek için yeterli sıklığı zaten oluşturur. Arada geçen haftalarda cihazı kutusunda bırakabilirsiniz.

Değer Yüksek Çıkarsa Ne Yapılır?

Yüksek EC'nin çözümü yıkamadır. Ortamdan bol su geçirilip alttan akıtılır; çözünmüş tuzlar suyla birlikte dışarı taşınır. CANNA bu işlemde pH'ı 5,8'e ayarlanmış asitlendirilmiş su kullanmayı önerir.

Yıkama suyunun miktarı ortam hacmine bağlıdır ve tek bir rakamla verilemez. Alttan akan suyun EC'si işin ne zaman bittiğini söyler. Değer verdiğiniz suyun değerine yaklaştığında ortam temizlenmiştir.

Sezon içinde biriken tuz için ortam yıkama çözeltileri düz suya göre daha hızlı sonuç verir. Doz toprak ve coco için 10 litre suya 20 mililitredir. Hidroponikte iki katına çıkar.

Yıkamadan sonra tamponlama adımı atlanmaz. Su, tuzu çıkarırken elyaftaki kalsiyum ve magnezyumun bir bölümünü de götürür ve ortam bu kez ikinci bir açıkla kalır; yıkama ile tamponlamanın neden ayrı işlemler olduğunu anlatan yazı bu sırayı ele alır.

Çimlendirmede Eşik Neden Daha Düşük?

Tohum ve yeni çıkmış fide, olgun bitkinin fark etmeden geçtiği bir tuz yükünü kaldıramaz. Kökçük ince ve korumasızdır; çözeltinin yoğunluğu yükseldiğinde su bitkiden dışarı doğru hareket eder. Sonuç iki biçimde görünür: tohum hiç çimlenmez ya da çıkan fide birkaç gün içinde dipten devrilir.

Çimlendirme ortamında aranan eşik bu nedenle yetiştirme ortamındakinden aşağıda tutulur. Kullanıma hazır ürünlerimizin 0,6 mS/cm altındaki değeri bu eşiği hedefler. Cocopeat tabletleri de aynı mantıkla düşük tuzlu üretilir.

Saksının Neresinden Örnek Alınır?

Tuz saksının içinde eşit dağılmaz: sulama suyu yukarıdan aşağı indiği için çözünmüş tuzlar alt bölgeye toplanır, buharlaşma ise yüzeyde ayrı bir birikme katmanı yaratır. Ortadan alınan örnek bu iki ucun arasında kalır ve ortamı en iyi temsil eden değeri verir.

Uygulaması kolay. Saksının kenarından bir çukur açıp orta derinlikten avuç dolusu ortam alın. İki üç saksıdan aynı şekilde toplayıp karıştırın.

Yüzeydeki beyaz kabuk ayrı bir işarettir. Ölçüme katmayın; o katman buharlaşmayla oluşan yoğunlaşmayı gösterir, ortamın genelini değil, ve örneğe karıştığında sonucu olduğundan çok daha yüksek çıkarır. Kabuk göründüğünde yapılacak iş ölçmek değil, doğrudan yıkamaktır.

Yaygın Hatalar

• Yöntemi sormadan sayıları karşılaştırmak. 1:5 ve 1:1,5 aynı üründe farklı rakam verir.
• Sulama suyunun EC'sini ortamın EC'si sanmak. İkisi ayrı ölçümdür; ortam ölçümü ekstraksiyon ister.
• Ölçeri kalibre etmeden kullanmak. Kalibrasyon sıvısı olmadan alınan değer bir sayı üretir ama bilgi vermez.
• Karışımı iki saat beklemeden ölçmek. İyonlar suya geçmeden okunan değer gerçeğin altında kalır.
• Tek noktadan örnek almak. Saksının üst kısmında ve dibinde tuz yoğunluğu farklıdır.
• Yıkamadan sonra tamponlamayı atlamak. Ortam bu kez kalsiyum açısından boş kalır.

Sık Sorulan Sorular

EC ölçerim yok, gözle anlayabilir miyim?

Kesin sonuç vermez. İki işaret yine de yardımcı olur. Yıkama suyu alttan berrak akmaya başladığında tuzun büyük bölümü çıkmıştır. Saksı yüzeyinde beyaz kabuk görülüyorsa birikme vardır ve yıkama gerekir.

TDS ve ppm değerleri EC'nin yerine geçer mi?

Aynı ölçümün farklı birimleridir. Cihaz iletkenliği ölçer ve bir katsayıyla ppm'e çevirir. Katsayı markaya göre değiştiği için iki cihazın ppm değerleri birbirini tutmaz. Karşılaştırma yapacaksanız mS/cm kullanın.

Ortamın pH'ını da aynı örnekten ölçebilir miyim?

Evet; yöntem zaten bunun üzerine kurulu. Karışım dinlendikten sonra önce karıştırılıp pH ölçülür, sonra çözelti süzülüp EC ölçülür. Sıra bu yüzden böyle kuruluyor: süzme işlemi pH ölçümünü zorlaştırır.

Sert musluk suyu ölçümü bozar mı?

Ekstraksiyonda demineralize su kullanılır. Musluk suyunun kendi EC değeri sonuca eklenir; ortamdan gelen payı ayırt edemezsiniz ve özellikle sert suyla çalışılan bölgelerde bu fark, ölçümü tamamen anlamsız hâle getirecek kadar büyük olur.

Değer düşük çıktı, ortam besinsiz mi demektir?

Cocopeat zaten besin içermez; boş bir ortamda düşük EC beklenen sonuçtur. Değer ancak besin programı başladıktan sonra anlam kazanır, çünkü o noktadan itibaren ölçtüğünüz şey ortamın kendi yükü değil, sizin verdiğiniz çözeltinin ortamda bıraktığı paydır.

Bu Yazı Size Uygun Değilse

Elinizde henüz açılmamış bir blok varsa önce sırayı kurmanız gerekir; bloğun nasıl açıldığını anlatan yazı su miktarını ve süreyi verir. Yıkama ile tamponlamanın hangisinin sizde kaldığını merak ediyorsanız ikisi arasındaki farkı anlatan yazı ürün bazlı tabloyu içerir.

Geçen sezondan kalan bir ortamı ölçüyorsanız karar ölçümle bitmez; cocopeatin tekrar kullanılıp kullanılamayacağı elyafın durumuna da bakar. Yaprakta belirti varsa ve sebebi ortam değil besleme olabilirse damar arası sararmanın hangi elementi işaret ettiği doğru ayrımı yapar.