Dikey Tarım Kulesi Nedir, Kulede Ne Yetişir?

Dikey tarım kulesi hakkında en yaygın beklenti şudur: az yere çok bitki sığdığına göre, bahçesi olmayan herkes için doğru çözümdür. Kısmen doğru. Kule gerçekten dar alanda çok sayıda dikim noktası verir, ama her bitki o noktalara sığmaz.

Ayrım göz hacminde. Bu yazı kulenin ne olduğunu, hangi bitkilerin gerçekten yetiştiğini ve hangi durumda bahçe yatağının daha doğru araç olduğunu sırayla ayırıyor.

Dikey tarım kulesi nedir?

Kule, üst üste dizilen katlardan oluşan ve her katında dikim gözleri bulunan bir yetiştirme sistemidir. 42 gözlü model 100 cm yüksekliğinde ve 55 cm genişliğinde; yani yarım metrekarenin altında bir tabana 42 dikim noktası koyuyor. Aynı alana konan bir bahçe yatağı dört-beş bitki alırdı.

Kazanç dikeyde toplanıyor. Toprak hacmi yatay olarak yayılmak yerine yukarı doğru katmanlanıyor ve her kat kendi dikim gözlerini taşıyor.

Bu yapının ikinci bir faydası daha var. Bitkiler yerden yükseldiği için toprak sıçraması, sümüklüböcek ve topraktan bulaşan mantar hastalıkları belirgin şekilde azalıyor. Çilekte bu fark en görünür yerde: meyve toprağa hiç değmiyor.

Sulama tek noktadan yapılır: su üstten verilir, katlar arasından aşağı iner ve tabandaki tahliye tapalarından fazlası çıkar. Bu, kulenin en pratik tarafı — kırk iki bitkiyi tek tek sulamak yerine tek noktadan besliyorsunuz.

Sistem modüler; başlangıçta alınan bir kule sonradan büyüyebiliyor ve bu, alanı belli olmayan bir balkonda baştan doğru boyu seçme baskısını kaldırıyor. Kat ilavesiyle yükseklik artırılabiliyor; 55 cm kat ilavesi mevcut kuleye ekleniyor.

Göz ölçüsü kararı belirler

Kulenin hangi bitkiyi alacağını yükseklik değil göz hacmi belirler. 42 gözlü modelde her göz 15 cm genişliğinde ve 16 cm derinliğinde; seçimi bu iki ölçü üzerinden yapın. Modeller arasındaki asıl fark göz sayısı ve göz derinliğidir, gövde yüksekliği değil.

Göz başına düşen toprağı hesapladık: 15x16 cm'lik bir göz yaklaşık iki-üç litre alıyor. Bir saksı ölçüsüyle karşılaştırırsak 13-15 cm çapındaki küçük bir saksıya denk geliyor.

Bitki listesi buradan çıkıyor. Kök hacmi iki-üç litreyle idare eden türler kulede yetişir; 20-40 litre isteyenler yetişmez. Domates, patlıcan, biber ve kabak bu yüzden kulenin işi değil. Onları kuleye dikmeye çalışmak, bitkinin yaz ortasında sürekli susuz kalması ve meyve tutmaması demek.

Kulede ne yetişir?

Kule asıl verimini marul ve rokada gösteriyor. İki bitki de sığ köklü, hızlı büyüyor ve dıştan yaprak koparılarak aylarca hasat edilebiliyor. Kırk iki gözün yarısını yaprak sebzeye ayırmak, dört kişilik bir mutfağın salata ihtiyacını sezon boyu karşılıyor.

Çilek hemen arkasından geliyor. Sarkan kolları kule yüzeyinden aşağı indiği için meyve toprağa değmiyor; bahçede çileğin en büyük sorunu olan çürüme ve sümüklüböcek burada kendiliğinden çözülüyor. Çilek toprağı ve bakımı için saksıda çilek yazısına bakabilirsiniz.

Kaç gözlü model?

Katalogda üç kule var ve fark göz sayısıyla kat sayısında.

Sabit modellerde yükseklik değişmiyor, modüler modelde 35 cm ve 55 cm kat ilaveleriyle büyüyor. Başlangıçta küçük alıp sonra eklemek, bir boy büyük alıp gözlerin yarısını boş bırakmaktan iyi.

Kuleye hangi toprak?

Göz hacmi küçük olduğu için kulede toprak seçimi bahçe yatağından daha kritik. İki-üç litrelik bir gözde su tutma ile hava boşluğu dengesi hızla bozuluyor.

Ağır ve sıkışan bir karışım gözde çamurlaşır; çok gevşek bir karışım ise yarım günde kurur. Sebze ve fide toprağı bu denge için hazırlanmış bir karışım ve doğrudan kullanılabiliyor.

Kule dolduğunda ne kadar toprak gittiğini hesaplamak kolay. 42 göz, göz başına ortalama 2,5 litre ile yaklaşık 105 litre eder; yani iki paket 50 litrelik karışım bir kuleyi doldurup üstüne biraz artırıyor. 24 gözlü modelde tek paket yetiyor. Bahçe yatağıyla karşılaştırıldığında bu küçük bir rakam — 363 litrelik bir yatak sekiz paket istiyordu.

Kendi karışımınızı kuracaksanız ince tarım perliti hacmin beşte biri kadar girer. İnce kalibre burada bilinçli bir tercih: küçük gözde kaba tane dokuyu bozuyor. Kalibre farkını tarım perliti rehberinde ayırdık.

Besin tarafında karışıma katı solucan gübresi girer, sezon içinde sıvı solucan gübresi ile devam edilir. Küçük hacimde besin çabuk tükendiği için sıvı besleme kulede yatağa göre daha sık gerekiyor.

Sulama ve yerleşim

Kule üstten sulanır ve su katlar boyunca aşağı iner. Pratikte alt katlar üst katlardan daha nemli kalıyor; bu yüzden su seven bitkileri aşağıya, kurağa dayanıklı aromatikleri yukarıya yerleştirmek işi kolaylaştırıyor. Biberiye ve kekik üstte, marul ve ıspanak altta.

Güneş tarafında kulenin belirgin bir dezavantajı var: silindirik bir gövde olduğu için gün boyunca bir yüzü güneşi alırken karşı yüzü sürekli gölgede kalıyor ve o taraftaki bitkiler gözle görülür şekilde geri kalıyor. Haftada bir kuleyi çeyrek tur döndürmek bunu dengeliyor. Tekerlekli tabana oturtulmuş modellerde döndürmek kolaylaşıyor.

Rüzgâr ayrı bir konu. Dolu bir kule ağırdır ama boyu yüksek olduğu için üst katlar rüzgâra açık; açık teraslarda duvara yakın konumlandırmak devrilme riskini azaltıyor.

İlk kurulum ve sezon başı

Kule kurulurken katlar alttan yukarı diziliyor ve her kat doldurulduktan sonra bir sonraki ekleniyor. Hepsini kurup üstten doldurmaya çalışmak alt katlarda boşluk bırakıyor; o boşluklar ilk sulamada çöküyor ve kök açıkta kalıyor.

Doldurma sırasında toprağı hafifçe nemlendirin. Kuru karışım gözün köşelerine oturmuyor, sulandığında ise beklenenden çok çöküyor.

Fideyle başlamak daha kolay. Küçük gözde tohum çimlendirmek mümkün ama sulama sırasında tohum yüzeyden kayabiliyor. Viyolde çimlendirip fideyi göze aktarmak daha kontrollü; viyol seçimi için göz sayısı mı hacim mi yazısına bakabilirsiniz.

İlk hafta gözlerin tamamını doldurmayın. Birkaç gözü boş bırakıp iki hafta sonra ekmek, hasadı zamana yayıyor ve aynı hafta olgunlaşan kırk iki marul sorununu baştan çözüyor.

Kule mi yatak mı?

Karar alanla değil, yetiştirmek istediğiniz bitkiyle başlıyor.

Domates, biber, patlıcan, kabak ya da havuç yetiştirecekseniz kule yanlış araç; yükseltilmiş bahçe yatağı gerekiyor. Salatalık yeşillik, aromatik ve çilek istiyorsanız ve alanınız bir metrekarenin altındaysa kule aynı alandan kat kat fazla ürün veriyor.

Alan yeterliyse ikisi birlikte de kurulabilir. Yatakta ana ürün, kulede sürekli hasat edilen yeşillik ve baharat mantıklı bir bölüşüm.

Yaygın hatalar

• Domates dikmek. Göz hacmi yetmiyor; bitki yaz ortasında susuz kalıyor ve meyve tutmuyor.
• Bütün gözleri aynı bitkiyle doldurmak. Kırk iki marul aynı hafta olgunlaşır ve çoğu tarlada kalır. İki hafta arayla ekmek hasadı yayıyor.
• Naneyi komşu gözle paylaştırmak. Nane kök salar ve yanındaki gözü bastırır; ayrı kalması gerekiyor.
• Kuleyi hiç döndürmemek. Gölgede kalan yüz belirgin şekilde geri kalıyor.
• Bahçe toprağı doldurmak. Küçük gözde sıkışır ve çamurlaşır; hazır karışım gerekiyor.

Sık sorulan sorular

Dikey tarım kulesinde ne yetişir?

Marul, roka, ıspanak, tere, fesleğen, maydanoz, nane, kekik, çilek, turp ve yeşil soğan yetişir. Domates, patlıcan, biber, kabak ve havuç göz hacmine sığmadığı için yetişmez.

Bir gözde kaç litre toprak var?

15x16 cm ölçüsündeki gözde yaklaşık iki-üç litre. 13-15 cm çapında küçük bir saksıya denk geliyor.

Kule kaç gözlü olmalı?

Küçük balkonda 24 göz, orta balkonda 32 göz, teras ve bahçede 42 göz. Modüler modelde kat ilavesiyle sonradan artırılabiliyor.

Kule ne sıklıkla sulanır?

Yazın günde bir, ilkbahar ve sonbaharda iki-üç günde bir. Göz hacmi küçük olduğu için kule bahçe yatağından daha sık su ister; üstten tek noktadan verilir.

Kışın dışarıda kalır mı?

Kule boş kaldığında dışarıda durabilir. İçinde bitki varsa donlu bölgelerde küçük hacim toprak çabuk donar; kışlık yaprakları duvar dibine ve rüzgârsız tarafa almak gerekiyor.

Kulede kaç kişilik salata çıkar?

Gözlerin yarısını yaprak sebzeye ayıran 42 gözlü bir kule, dıştan yaprak hasadıyla dört kişilik bir mutfağın sezonluk salata ihtiyacını karşılıyor.

Özet

Kule dar alanda çok dikim noktası veren bir sistem ve kararı göz hacmi belirliyor: iki-üç litreyle idare eden bitkiler yetişiyor, 20-40 litre isteyenler yetişmiyor. Yaprak sebze, aromatik ve çilek için doğru; meyveli sebzeler için bahçe yatağı gerekiyor. Toprak hazır karışım olmalı, sulama üstten ve düzenli.

Kule ve yatak modellerinin tamamı bahçe yatağı ve dikey tarım koleksiyonunda. Ekim zamanları için aylara göre sebze ekim takvimine bakabilirsiniz.