Saksıda çilek yetiştirenlerin en sık şikâyeti bol yaprak, az meyvedir. Bunun nedeni çoğu zaman azot ağırlıklı bir harçtır: bitki gürleşir ama meyveye geçmez. Çilek, kök bölgesi havadar kaldığı ve besin dengeli verildiğinde meyveye yönelir; sıradan "sebze toprağı" ise genellikle azotla yüklüdür.
İkinci sorun kök çürümesidir. Çilek sığ köklüdür ve kök boğazı ıslak kaldığında hızla çürür; harç bunu da hesaba katmalıdır.
Saksıda çilek toprağı nasıl olmalı?
Çilek toprağı %35 sphagnum torf, %25 açılmış cocopeat, %15 kalın perlit, %15 fermente solucan gübresi ve %10 leonardit oranında, havadar ve dengeli besinli bir karışım olmalıdır. Saksıda çilek yetiştirme toprağı (20 litre) saksı, askılı sepet ve PVC boru gibi dikey uygulamalar için hazırlanmıştır.
| Bileşen | Oran | İşi |
|---|---|---|
| Sphagnum torf | %35 | Nem; çileğin sevdiği hafif asidik ortam (pH 5,5-6,5) |
| Açılmış cocopeat | %25 | Yüksek oran: kök çürümesine karşı nemi eşit dağıtır |
| Kalın perlit | %15 | Havadar kök bölgesi |
| Fermente solucan gübresi | %15 | Dengeli besin; azot şoku yok |
| Leonardit | %10 | Besin alınabilirliği, meyve tadı |
Solucan gübresinin fermente olması önemlidir: taze gübre azot patlaması yapar ve tam da şikâyet edilen "bol yaprak" tablosunu üretir. Fermente gübre dengeli ve yavaş açılır.
Hangi sistemde, kaç litre?
| Sistem | Bitki başına harç | 20 litre ile |
|---|---|---|
| Klasik saksı (20 cm) | 3-4 litre | 5-6 bitki |
| Askılı sepet (30 cm) | 8-10 litre, 3 bitki | 2 sepet |
| Balkon kasası (60 cm) | 15-18 litre, 4-5 bitki | 1 kasa |
| PVC boru (1 m, 10 cm çap) | ~8 litre, 6-8 bitki | 2 boru |
| Çilek kulesi / çok gözlü saksı | Modele göre 15-30 litre | 1 kule |
Dikey sistemlerde harç sıkıştırılmadan ama boşluksuz doldurulur; boru içinde çöken harç alt gözleri boş bırakır. Cocopeat oranının yüksek olması bu çökmeyi geciktirir. Dikey sistemler ve kuleler bahçe yatağı ve dikey tarım kulesi koleksiyonunda.
Meyve toprağa değmesin
Çilek meyvesi nemli toprağa değdiğinde birkaç günde küflenir; tarlada bu yüzden altına saman serilir. Saksıda üç çözüm var: meyve saplarını saksı kenarından sarkıtmak (askılı sepetin avantajı), yüzeye ince bir 4-8 mm lav taşı örtüsü sermek (kuru ve temiz kalır, sümüklü böceği de caydırır) veya klasik saman. Lav taşı örtüsü aynı zamanda yüzey kurumasını yavaşlatır.
Ne zaman dikilir?
Saksıya çilek fidesi ekim-kasım (frigo veya taze fide) ve mart-nisanda dikilir. Sonbahar dikimi kış boyunca kök kurar ve ilkbaharda tam verim verir; ilkbahar dikimi ilk yaz daha az meyve verir. Fide dikilirken kök boğazı (taç) tam toprak seviyesinde kalır: gömülürse çürür, yüksek kalırsa kurur. Bu tek kural saksı çileğinin yarısıdır.
- Altı delikli saksı veya sistem; tabana 2 cm 4-8 mm lav taşı. Çilek kapları sığ olduğu için iri tane gerekmez.
- Harç doldurulur, fide için çukur açılır, kökler yelpaze gibi yayılır.
- Taç toprak seviyesinde; çevresi hafif bastırılır.
- Bol sulanır; ilk iki hafta gübre verilmez.
- İlk çiçekler (sonbahar dikiminde) koparılır; bitki önce kök kurar.
Besleme: fosfor ve potasyum, azot değil
Çiçeklenme başladığında iki haftada bir; azot düşük, potasyum yüksek.
- Sıvı solucan gübresi — yenilen bitkide organik temel besleme; hasattan iki gün önce kesilir.
- Deniz yosunu — potasyum ağırlıklı; çiçek ve meyve tutumunu destekler, tat ve dayanıklılığı artırır.
- Petal Power — çiçek döneminde yapraktan fosfor-potasyum desteği.
Yaprak üzerinde beyaz un tabakası külleme, meyvede gri tüy botrytis'tir; hava akımı ve yaprağa değmeyen sulama ilk önlemdir, gerekirse Florist Guard. Yaprak biti için yenilen bitkide neem yağı.
Yıllık yenileme ve kol fideleri
Çilek harcı her yıl yenilenir; meyve veren bitki harcı bir sezonda tüketir ve hastalık etmenleri birikir. Ana bitki 2-3 yıl verimlidir; sonrasında yazın çıkardığı kol (stolon) fideleri köklendirilip yenisi kurulur. Kol fidesi ana bitkiye bağlıyken yan saksıda köklendirilir, 4-6 hafta sonra kesilir.
Işık ve sıcaklık: 6 saat güneş, 30 °C üstünde mola
Çilek günde en az 6 saat doğrudan güneşte tatlı ve iri meyve verir; güney ve batı balkonu doğru yerdir, doğu balkonunda meyve küçülür, kuzeyde ekşi kalır. Sabah güneşi özellikle değerlidir; gece nemlenen yaprağı hızla kurutur ve küf baskısını düşürür. Sıcaklık 18-26 °C'de en iyi meyve tutumunu verir; 30 °C'nin üzerinde yediveren çeşitler bile çiçeği keser, sıcak dalgası geçince yeniden başlar.
Yaz öğlesinde tente veya tül, meyveyi güneş yanığından (beyaz-kahverengi sert lekeler) korur. Askılı sepet ve boru sistemleri rüzgâr ve güneşte saksıdan iki kat hızlı kurur; yazın günlük, sıcakta sabah-akşam sulama gerekir. Kışın çilek -10 °C'ye kadar dayanır; saksı dışarıda kalır, çok sert donda duvar dibine alınır veya sarılır. Sıcak salona alınan çilek kış dinlenmesini kaçırır ve ilkbaharda az çiçek verir.
Çiçek ve tozlaşma: balkonda elle
Çilek çiçeği arı ve rüzgârla tozlaşır; kapalı balkon, yüksek kat ve arı görmeyen teraslarda çiçekler meyveye dönmez ya da tek taraflı, çarpık meyve verir. Çözüm elle tozlamadır: sabah 10-12 arasında, yumuşak bir boya fırçası veya pamuklu çubuk çiçeğin ortasında birkaç kez döndürülür, aynı fırçayla diğer çiçeklere geçilir. Her çiçek açık kaldığı 3-4 gün boyunca iki kez tozlanır. Açık balkonda aromatik bitkiler (fesleğen, kekik) ve çiçekli yıllıklar arıyı çeker.
Sonbahar dikiminde ilk çiçekler koparılır; bitki kış boyunca kök kurar ve ilkbaharda iki kat çiçek verir. Yediveren çeşitlerde ise ilk 4-6 haftadan sonra çiçek bırakılır, sezon boyu dalga dalga meyve gelir. Yeni açan çiçeğin ortası siyahsa don vurmuştur; o çiçek meyve vermez, sonrakiler verir.
Yıllık bakım takvimi
| Dönem | Yapılacak |
|---|---|
| Mart | Kuru yaprak temizliği; taze harç; ilk besleme; ilkbahar dikimi |
| Nisan-mayıs | Çiçek; iki haftada bir düşük azotlu besleme; elle tozlama; lav taşı yüzey örtüsü |
| Haziran-temmuz | Hasat; günlük sabah sulama; küf ve külleme kontrolü; kol fideleri yönlendirilir |
| Ağustos-eylül | Kol fideleri köklendirilip kesilir; yediverende ikinci dalga; sıcakta öğle gölgesi |
| Ekim-kasım | Sonbahar dikimi (taze veya frigo fide); eski bitkiler yenilenir; besleme kesilir |
| Aralık-şubat | Dışarıda soğuk dinlenme; sulama seyrek; sert donda koruma |
Takvimin kritik satırı kol fideleridir: ana bitki iki-üç yılda yorulur, kol fideleriyle her yaz yeni bir nesil kurulursa balkon çileği kesintisiz devam eder ve fide satın almaya gerek kalmaz.
Yaygın hatalar
- Azotlu sebze toprağı. Bol yaprak, az meyve.
- Tacı gömmek. Taç çürür; tam seviyede.
- Meyveyi toprağa değdirmek. Küf. Lav taşı örtüsü veya askı.
- Az güneş. Çilek günde 6 saat güneş ister; gölgede ekşi ve küçük kalır.
- Düzensiz sulama. Meyve döneminde kuruyup ıslanan harç küçük ve çatlak meyve verir.
- Aynı harçta ikinci yıl. Verim düşer, hastalık artar.
Bu ürün size uygun değilse
Birkaç saksı çilek için 20 litre çoksa 10 litrelik çilek toprağı aynı mantıkla daha küçük pakettir; çilek kulesi, uzun kasa dizisi veya sera için 50 litrelik çilek toprağı ekonomiktir. Çileği bahçe yatağına dikiyorsanız harç hesabı bahçe yatağı litre yazısında; domates ve biberle aynı balkonu paylaşıyorsanız onların harcı farklıdır, saksıda sebze yazısına bakın. Sera ve oluk sistemlerinde perlit-kokopit oranları çilek-domates-biber perlit yazısında. Tüm liste bitkiye özel toprak rehberinde.
Sık sorulan sorular
Saksıda çilek ne sıklıkla sulanır?
Yüzey kuruduğunda, sabah, toprağa; meyve döneminde yazın günlük olabilir. Askılı sepet ve boru sistemleri saksıdan hızlı kurur.
Saksıda çilek kaç yıl verir?
Ana bitki 2-3 yıl; en verimli yıl ikincisidir. Kol fideleriyle sürekli yenilenir.
Kışın ne yapılır?
Çilek soğuğa dayanıklıdır; saksı dışarıda kalır, çok sert donda duvar dibine alınır. Kuru yapraklar temizlenir, sulama azaltılır.
Hangi çilek çeşidi saksıya uygun?
Yediveren (day-neutral) çeşitler ilkbahardan sonbahara aralıklı meyve verir ve balkon için en uygunudur; haziran çeşitleri tek ve bol hasat yapar.
Meyveler neden küçük?
Az güneş, düzensiz sulama veya sık dikim. Bitki arası en az 20 cm bırakılır; ilk çiçekler koparılıp bitki güçlendirilirse sonrakiler iri gelir.
Çilek tohumdan yetişir mi?
Yetişir ama yavaş ve çeşit özelliğini korumaz; fide veya kol fidesi çok daha güvenilirdir.
Çilek çiçekleri neden meyveye dönmüyor?
Tozlaşma yok (kapalı balkon; elle tozlayın), don vurmuş çiçek (ortası siyah), 30 °C üstü sıcak veya fazla azot. Çiçek çok ama meyve küçükse bitki sık dikilmiştir; 20 cm aralık ve ilk çiçeklerin koparılması sonrakileri irileştirir.
Çilek saksıda hangi ay dikilir?
Ekim-kasım (frigo veya taze fide) ilkbaharda tam verim verir; mart-nisan dikimi ilk yaz daha az meyve verir. Yaz ortası dikim sıcak stresi yüzünden önerilmez. Kol fideleri ağustos-eylülde köklendirilip ekimde yerine dikilir.
0 yorum