Odun Çeliği Ne Zaman Alınır? İncir, Gül, Nar, Asma ve Kivi Takvimi

Odun çeliği ne zaman alınır? Odun çeliği yaprak döküldükten sonra, bitki kış dinlenmesindeyken alınır: Ankara Üniversitesinin çelikle çoğaltma ders notu bu dönemi ekim-mart olarak veriyor ve 15-30 cm boy, 0,6-2,5 cm çap, 3-5 göz öneriyor. İncirde en uygun zaman ocak-şubattaki budama dönemi; gülde pencere eylülden marta kadar uzanıyor.

Bu yazı için Ankara Üniversitesinin ders notlarını, Çukurova Üniversitesinin incir ve nar broşürlerini, Millî Eğitim Bakanlığının asma fidanı ve gül modüllerini, İngiliz Kraliyet Bahçecilik Derneği (RHS) ile Clemson Üniversitesinin rehberlerini ve altı Türk denemesini karşılaştırdık. Kaynakların çeliği ne zaman, ne boyda aldığı ve kışı nasıl geçirdiği bitkiden bitkiye değişiyor; aşağıdaki tablolar bu farkları yan yana koyuyor.

Odun Çeliği Hangi Aylarda Alınır?

Ekim ile mart arasındaki yaklaşık altı aylık pencere genel kuraldır. RHS aynı pencereyi yaprak dökümünden kış sonuna kadar diye tarif ediyor; Clemson ise çeliği yaprak düşer düşmez almayı ve kışı buzdolabında geçirtmeyi öneriyor. Bitki bitki ayrıntı şöyle:

Tablodaki aylar yalnız yol gösterir. Asıl ölçü sürgünün olgunluğu: çelik bir yaşlı, yani son büyüme mevsiminde oluşmuş ve yaprağını dökmüş sürgünden alınır. RHS'nin odun çeliğine uygun bitkiler listesinde 12 tür var. Gül, incir, dut ve asmanın yanında bektaşi üzümü ile frenk üzümleri, kavak ile hanımeli de bu listede. Çelikle çoğaltmanın genel adımları çelikle bitki çoğaltma yazısında.

Odun Çeliği Nasıl Kesilir?

Ankara Üniversitesinin notuna göre dip kesim gözün hemen altından, tepe kesim en üstteki gözün 1,5-2,5 cm üstünden yapılır. Çelikte en az 2, tercihen 3-5 göz bulunur. RHS tepe kesiminin eğik olmasını istiyor ki su üstte birikmeden aksın. Dip kesim düz kalır. İki ucun farklı kesilmesi çeliğin yönünü de belli eder ve bu önemli, çünkü tabana yakın uç her zaman aşağı gelmeli.

Hangi ağaçtan çelik alındığı da sonucu belirliyor. Karadeniz Teknik Üniversitesinin notu söğüt ile kavağı, ardıç ile porsuğu kolay köklenen türler arasında sayıyor; meşe ile kestane ve ceviz ise zor köklenenler arasında. Bu ağaçlarda evde odun çeliğiyle sonuç almak güç, o yüzden ilk deneme için listenin kolay köklenen tarafından bir türle başlamak daha doğru.

İncir Çeliği Nasıl Alınır?

İncir çeliği ocak-şubat budamasında, bir yaşlı sürgünden 25-30 cm boyunda ve 1,5-2,5 cm kalınlığında alınır. Ankara Üniversitesinin incir ders notu tercihen tepe tomurcuğu olan sürgünü öneriyor ve kesimleri boğuma göre tarif ediyor: üst kesim boğumun hemen üstünden, alt kesim boğumun hemen altından yapılıyor. Çelikler dikime kadar hendekte kumda katlanıyor ya da soğuk hava deposunda bekletiliyor.

Bursa Siyahı çeşidiyle yapılan bir deneme bu ölçülerle çelişiyor. Bu çeşitte en iyi fidan 12-13 cm boyunda ve 8-11 mm kalınlığındaki çeliklerden çıktı: sürgün boyu 175,5 cm, kök sayısı 11,8 oldu. Çelikler 45 gün kum havuzunda katlandı, 5 Nisanda torf ile perlitin 1:1 karışımına dikildi. Yani kılavuzların önerdiğinden kısa ve ince çelik de iş görüyor; elde uzun çelik yoksa bunu bilmek işe yarar.

Gül ve Nar Çeliği Ne Zaman Alınır?

Gül çeliği eylülden marta kadar alınabilir. Millî Eğitim Bakanlığının gül yetiştiriciliği modülü 15-20 cm boyunda, 5-6 mm kalınlığında ve 1-4 gözlü çelik tarif ediyor. Dikimde çeliğin 2 gözü toprağın dışında kalır, sıralar arasında 6-7 cm bırakılır ve ortam olarak 4 ölçü kum ya da perlite 1 ölçü bahçe toprağı karıştırılır. Köklenen gülün saksı harcı saksıda gül toprağı yazısında.

Nar çeliği kışın, bir önceki yılın sürgününden ya da dipten çıkan sürgünden alınır. Çukurova Üniversitesinin broşürü 20-25 cm boy ile 6-12 mm kalınlık veriyor ve çeliğin toprağa, 5-7,5 cm'si dışarıda kalacak kadar gömülmesini istiyor. Aynı broşür seralarda kışın köklendirmenin çok az kullanıldığını not ediyor.

Asma, Dut ve Kivi Çeliğinde Takvim

Asma çeliği ocakta, bir yaşlı dallardan 20-40 cm boyunda alınır. MEB'in asma fidanı üretimi modülü üst kesimi en üst gözün 5 cm üstünden 45 derece eğik, alt kesimi en alt gözün 5 cm altından yapmayı söylüyor. Çelikler dikimden önce 2-4 saat suda bekletiliyor. Modül fidanlık koşullarını anlatıyor: köklendirme 26-30 °C'de, en az %70 nemde ve 18-24 günde tamamlanıyor.

Karadut ve kivide iki Türk denemesi takvimi rakamla gösteriyor. Karadut çelikleri ekim-kasımda 15 gün arayla alındı; 6.000 ppm IBA'ya 5 saniye batırılıp ısıtmalı perlite dikilen çeliklerin %72,8'i 90 günde köklendi, %40,28'i fidana dönüştü. Köklenen her çelik fidan olmuyor. Kivide çelikler ocak başında alındı, +4 °C'de 3 ay saklandı ve nisan başında taban ısıtmalı perlite dikildi. Hayward çeşidinde köklenme 6.000 ppm IBA ile %74,7, hormonsuz %22,7 oldu. Fark üç kattan fazla.

Bu dozlar, katalogda etken maddesini açıklayan tek jelin iki katı. O jel 3.000 ppm IBA içeriyor. Çelik tipine göre doz tablosu köklendirme hormonu nasıl kullanılır yazısında, ürünler köklendirme hormonları koleksiyonunda.

Odun Çeliği Kışın Nasıl Saklanır?

Kaynakların hepsi aynı ilkeyi söylüyor: çelik serin ve nemli bir yerde, kurumadan baharı beklemeli. Sıcaklık ve süre ise bitkiye göre değişiyor:

Ankara Üniversitesinin notu çeliklerin katlamadan önce mantar ilacından geçirilmesini de öneriyor. Evde en pratik yol Clemson'ın tarifi, yani çelikleri kış boyunca buzdolabının sebzeliğinde tutmak; kurumamaları için asma modülündeki gibi nemli kum ya da talaşla birlikte naylon torbaya konabilirler.

Odun Çeliği Nereye ve Nasıl Dikilir?

Clemson Üniversitesi kurşun kalem kalınlığında, yaklaşık 15 cm'lik çeliklerin 10-12,5 cm'sini toprağa gömmeyi öneriyor. Ortam yarı yarıya çam kabuğu ve perlit; çelikler yaklaşık 5 cm arayla dikiliyor ve 12 litrelik bir saksıya 10-12 çelik sığıyor. RHS de benzer bir oran veriyor: çeliğin boyunun üçte ikisi toprağa girer, sıra içinde 10-15 cm aralık kalır. Çelikler ertesi sonbahara kadar yerinde bırakılır. Bu bir yıllık bir bekleyiş.

Çam kabuğu bulunmuyorsa Türk denemelerindeki torf-perlit karışımı da bir seçenek. Katalogdaki odunsu ve yarı odunsu çelikler için köklendirme torfu cocopeat ile torf ve 1-6 mm perlitten eşit oranda hazırlanmış. Kendi karışımını yapacaklar için perlit seçenekleri tarım perliti koleksiyonunda, oranlar perlitle çelik köklendirme yazısında. Kivi ve karadut denemelerinde olduğu gibi taban ısısı kullanmak isteyenler için ısıtma matları var.

Köklenen çelik bahçeye ya da büyük saksıya bir sonraki sonbaharda taşınır; fidan dikiminde çukura perlit katmanın ölçüsü fidan dikiminde perlit kullanımı yazısında.

Zeytin Neden Odun Çeliğiyle Çoğaltılmaz?

Zeytin odun çeliğiyle değil, yapraklı yarı odun çeliğiyle ve sisleme altında köklendirilir. Aydın Adnan Menderes Üniversitesinin Memecik çeşidiyle yaptığı denemede 10-15 cm'lik, 2-3 yapraklı çelikler 6.000 ppm IBA'ya batırıldı, 25 °C taban ısısında ve düzenli sisleme altında tutuldu. En iyi sonuç %44,4 köklenme oldu; hormonsuz çeliklerde oran %2,2'de kaldı.

Sisleme, yapraklı çeliğin su kaybetmemesi için yaprakları aralıklarla ince bir su zerreciğiyle ıslatan bir düzenek ve bu denemede çelikler ilk ay 15 dakikada bir 15 saniye, sonra 30 dakikada bir 15-20 saniye sislendi. Ev koşullarında böyle bir düzenek yok.

Rakamlar bu düzenekten geldiği için sislemesiz bir ortamda zeytin çeliğinin tutması çok daha zor. Alma zamanında da kaynaklar ayrışıyor: bir denemede en iyi sonuç %70,3 ile şubatta alınan çeliklerden geldi, Hatay'daki denemede ise sonbahar (%46,30) ilkbahardan (%43,36) yalnız biraz iyiydi. Saksıda zeytin yetiştirenler için harç saksıda zeytin ağacı toprağı yazısında.

Odun Çeliğinde Sık Yapılan Hatalar

• Çeliği yapraklar dökülmeden, sürgün olgunlaşmadan almak.
• Çelikte 2 gözden az bırakmak.
• Üst ve alt ucu aynı biçimde kesip çeliği ters dikmek.
• Çelikleri kışı sıcak bir odada, kuru bir torbada geçirtmek.
• Köklenen çeliği ilk yaz içinde yerinden sökmek.
• Zeytinden kış çeliği alıp sislemesiz köklenmesini beklemek.

Odun Çeliği Ne Zaman Alınır? Sık Sorulan Sorular

Odun çeliği ne kadar sürede köklenir?

Purdue Üniversitesi odun çelikleri için 2-4 ay veriyor. Fidanlık koşullarında, ısıtılmış ortamda bu süre kısalıyor: asma modülü 18-24 gün bildiriyor. Karadut denemesinde köklenme 90 günde ölçüldü.

Odun çeliğine hormon gerekir mi?

Bitkiye göre değişir. Kivide hormonsuz çeliklerin %22,7'si, 6.000 ppm IBA ile %74,7'si köklendi; zeytinde fark %2,2 ile %44,4 arasında. Söğüt ise Karadeniz Teknik Üniversitesinin notuna göre kolay köklenen türlerden.

Ekimde aldığım çeliği hemen dikebilir miyim?

Kaynakların çoğu çeliği kış boyunca serin ve nemli saklayıp ilkbaharda dikmeyi öneriyor; RHS demetleri bahara kadar nemli kumda bekletiyor. Karadut denemesinde ise ekim-kasımda alınan çelikler ısıtmalı perlite dikildi. Taban ısısı yoksa saklayıp baharı beklemek daha güvenli yol.

Odun çeliği buzdolabında kaç ay bekler?

Kaynaklarda süre 3-4 ay. Asma çelikleri 1-2 °C'de 3-4 aya kadar, kivi çelikleri +4 °C'de 3 ay saklandı. Daha uzun saklama için bir kaynak bulamadık.

Odun çeliği saksıda köklenir mi?

Evet. Clemson Üniversitesi 12 litrelik bir saksıya yaklaşık 5 cm arayla 10-12 çelik dikilebileceğini yazıyor. Saksı derin olmalı, çünkü çeliğin üçte ikisi toprağa giriyor.

Gül çeliği hangi ay alınır?

MEB modülüne göre eylül ile mart arasında. Soğuk bölgelerde çelikler 4-7 °C'lik depoda bekletilir.