Eylül ayında ne ekilir? Eylülde ekilecek sebzeler serin sever yapraklılar ve kök sebzeleridir: ıspanak, kıvırcık marul, roka, tere, maydanoz, pazı, Japon beyazı turp ve yaprak bezelye. Sekizi de doğrudan yerine ekilir, fide yapmaya gerek yoktur; hasat ekim ayında başlar ve bölgeye göre marta kadar sürer.
Eylül, bahçe takviminin en verimli ama en çok kaçırılan ayıdır. Toprak yazdan kalan ısıyı hâlâ korurken hava serinlemiştir. Bu ikili birlikte çalışır: sıcak toprak tohumu hızla çimlendirir, serin hava bitkiyi sapa kalkmadan yaprak yapmaya iter. Aynı tohum haziranda ekilseydi uzun gün ve sıcak onu tohuma kaçırırdı.
Eylülde Ekilecek Sebzeler ve Ekim Bilgileri
Aşağıdaki değerler paket üzerindeki üretici bilgileriyle uyumludur; süreler açık bahçe koşullarına göredir.
| Çeşit | Çimlenme sıcaklığı | Çimlenme süresi | İlk hasat | Sıra üzeri |
|---|---|---|---|---|
| Matador ıspanak | 10-18 °C | 7-12 gün | 45-55 gün | 8-10 cm |
| Arapsaçı kıvırcık marul | 12-18 °C | 4-7 gün | 45-55 gün | 25 cm |
| Toros iri yaprak roka | 12-20 °C | 4-7 gün | 30-35 gün | 6-8 cm |
| Geniş yapraklı tere | 12-20 °C | 3-5 gün | 20-25 gün | 3-5 cm |
| Japon beyazı turp | 15-22 °C | 4-7 gün | 60-75 gün | 15-20 cm |
| Toros maydanozu | 15-20 °C | 18-25 gün | 70-80 gün | 8-10 cm |
| Geniş yapraklı pazı | 15-20 °C | 8-14 gün | 55-60 gün | 25-30 cm |
| Yaprak bezelye | 10-18 °C | 7-12 gün | 60-70 gün | 5-8 cm |
Tablodaki en kritik satır maydanozdur: çimlenmesi 18-25 gün sürer. Ekimden iki hafta sonra "çıkmadı" diye üzerine başka tohum ekmek, eylülde en sık yapılan iştir.
Bölgeye Göre Eylül Ekimi
"Eylülde ne ekilir" sorusunun cevabı Antalya ile Erzurum'da aynı değildir. Belirleyici olan ilk donun ne zaman geldiğidir.
| Bölge | Eylül ekimi | Not |
|---|---|---|
| Akdeniz ve Ege kıyısı | Ay boyunca rahat | Kış ılıman geçtiği için yapraklılar açıkta kışlar; hasat kesintisiz sürer. Ekim, hatta kasım ekimi de mümkündür. |
| Marmara | Ay boyunca uygun | Aralık-ocakta büyüme yavaşlar ama bitki ölmez. Şubatta yeniden hızlanır. |
| Karadeniz | Uygun, drenaja dikkat | Yağış yüksek; su tutan toprakta kök çürümesi ve mantar riski artar. Sıraları yükseltmek ve seyrek ekmek gerekir. |
| İç Anadolu | Ayın ilk yarısı | Kasım ortasından itibaren don başlar. Erken ekilen bitki dona güçlü girer; geç kalınırsa örtü şarttır. |
| Doğu ve yüksek kesimler | Ayın ilk günleri, örtüyle | Sezon kısa. Eylül son güvenli aydır; alçak tünel ya da soğuk çerçeve olmadan hasat riske girer. |
Eylül Ekimi Nasıl Yapılır?
- Yaz sebzelerinden boşalan sırayı temizleyin, kök artıklarını toplayın.
- Toprağı 20 cm derinlikte gevşetip tırmıkla düzleyin. Bezelye ve turp için taşları ayıklayın.
- Tohumları 1-2 cm derine ekin; bezelyeyi 3 cm derine bırakın.
- Sıra arasını 20-25 cm, bezelyede 40-50 cm tutun.
- Çıkıştan sonra tabloda verilen sıra üzeri aralığa göre seyreltin. Seyreltmemek, eylül ekiminde verimi en çok düşüren hatadır.
- Sonbahar yağmuru yetmezse haftada bir derin sulayın; sık ve yüzeysel sulamadan kaçının.
- Kasımdan sonra üşüyen sıraları alçak tünel veya agril örtüyle kapatın.
Eylül Ekiminde Sık Yapılan Dört Hata
Yaz sebzesi tohumu ekmek. Domates, biber, patlıcan, fasulye ve kabak eylülde ekilmez. Çimlenseler bile meyve bağlayacak sıcak gün kalmaz. Bu çeşitlerin ekim ayı şubat (fide) ve nisan-mayıstır.
Çok derin ekmek. Marul tohumu çimlenmek için ışık ister; 0,5 cm'den derine ekilirse çıkış düşer. Küçük tohumlarda kural, tohum çapının iki-üç katı derinliktir.
Seyreltmeyi atlamak. Sık kalan bitkiler ışık için yukarı uzar, yaprak küçülür, kök şişmez. Seyreltme zahmetli değil, belirleyicidir.
Sabahleyin değil akşam sulamak. Serinleyen havada gece boyunca ıslak kalan yaprak mantar hastalığını davet eder. Sulama sabah yapılır.
Eylül Ekimi, Ağustos ve Ekim Ekiminden Ne Farkı Var?
Üç ayın çeşit listesi büyük ölçüde aynıdır; değişen şey toprak sıcaklığı, gün uzunluğu ve hasadın nereye düştüğüdür.
| Ağustos | Eylül | Ekim | |
|---|---|---|---|
| Toprak | 18-24 °C | 12-20 °C | 8-15 °C |
| Çimlenme | Hızlı, sıcak stresi riski | Hızlı ve güvenli | Yavaş |
| Hasat | Eylül-kasım | Ekim-mart | Aralık-nisan |
| Örtü | Gerekmez | Kasımdan sonra | Baştan gerekir |
| Asıl zorluk | Sıcakta çimlendirmek | Yok — en kolay ay | Soğukta büyütmek |
Kısacası ağustos ekiminde tohumu sıcaktan korursunuz, ekim ayında bitkiyi soğuktan korursunuz; eylülde ise ikisine de gerek kalmaz. Sonbahar ekimine tek ay ayıracaksanız eylül en yüksek başarı şansını verir. Ayrıntı için Ekim Ayında Ne Ekilir? yazısına bakın.
Eylülde Ne Ekilir? Sık Sorulan Sorular
Eylülde domates ekilir mi?
Açıkta hayır. Domates tohumdan hasada 100-130 gün ister; eylülde ekilen bitki bu süreyi sıcak günlerle tamamlayamaz. Domates için doğru ay şubattır: kapalı alanda fideye ekilir, mayısta bahçeye alınır.
Eylülde ekilen sebzeler kışı çıkarır mı?
Ispanak, pazı, maydanoz ve yaprak bezelye hafif dona dayanır; kışı yavaşlayarak geçirir ve martta ilk sıcakla hızla toparlanır. Marul ve roka sert donda zarar görür, örtü altında güvendedir.
Eylülde balkonda sebze yetiştirilebilir mi?
Evet. Tere, roka, marul ve ıspanak 15-20 cm derinliğinde kasada yetişir. Japon beyazı turp uzun kök yaptığı için en az 30 cm derinlik ister.
Eylül ekiminde gübre gerekir mi?
Yapraklılar azota tepki verir ama sonbaharda aşırı azot bitkiyi dona duyarlı hâle getirir. Ekimden önce yanmış organik gübreyle toprağı hazırlamak yeterlidir.
Eylül Ekimi İçin Tohumlar
Bu yazıdaki sekiz çeşidin tamamı Eylül Ayında Ekilecek Tohumlar koleksiyonunda tek tek satın alınabilir. Hepsini birden isteyenler için Eylül Ayı Sebze Tohumu Seti sekiz paketi bir arada sunar.
Tekli paketler: Matador ıspanak, Arapsaçı kıvırcık marul, Toros iri yaprak roka, Japon beyazı turp, yaprak bezelye.
Ekim ayına hazırlanıyorsanız Ekim Ayında Ne Ekilir? yazısı örtü altı ekimini anlatıyor. Tüm yılın planı için Aylara Göre Sebze Ekim Takvimi sayfasına bakabilirsiniz.
Ekim yatağı hazırlığı için bahçe yatağına kaç litre toprak gerekir ve balkonda yetiştirme için balkonda sebze yatağı yazılarımız yardımcı olur.
0 yorum