Saksıda Yaban Mersini Yetiştirme: Saksı Litresi, Harç ve Sulama

Saksıda yaban mersini yetiştirmek, kireçli bahçe toprağıyla uğraşmadan bu bitkiyi yetiştirmenin en kısa yolu. Harcın pH'ını siz belirlersiniz, drenajı da saksı sağlar. Karşılığı iki takip. Bitki büyüdükçe saksının hacmi, her sulamayla biraz değişen harç pH'ı.

Saksı ölçüsünde kaynaklar birbirinden en çok bu konuda ayrılıyor. Aşağıda altı kaynağın önerisini karşılaştırdık, galon ve inçle verilen ölçüleri litre ve santimetreye çevirdik; harç için de üç kaynağın reçetesini yan yana koyduk.

Yaban Mersini İçin Saksı Kaç Litre Olmalı?

Genç fidan yaklaşık 19 litrelik (5 galon) bir saksıda başlar, olgun bir kuzey yüksek boylu bitki ise 57-76 litre ister. Kaynakların verdiği değerler şöyle:

Tablodan bir kademe çıkıyor ve biz de önerimizi buna göre kuruyoruz: fidan ilk 1-2 yıl yaklaşık 19 litrelik bir saksıda kalır, kökleri harcı sardıkça ara kademe olarak 38-56 litreye, bitki olgunlaştığında da OSU'nun verdiği 57-76 litre aralığına alınır. Wisconsin ve Maryland de küçük kapla başlayıp bitki büyüdükçe saksı değiştirmeyi öneriyor; büyük bir saksıya konan küçük fidanın kökü ulaşamadığı harç uzun süre ıslak kalır.

Katalogdaki büyük saksılar bu kademelere denk geliyor: 38 litrelik, 56 litrelik ve 76 litrelik kumaş saksılar ile 50 litrelik tabaklı saksı. 100 litrelik setteki 25 litrelik saksılar ilk yıllar için, 40 litrelik set ise orta kademe için uygun.

Yaban Mersini Saksısına Hangi Toprak Konur?

Saksı harcının pH'ı 4,5-5,5 arasında olmalı. Harç hem nemi tutmalı hem de fazla suyu hızla bırakmalı. Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü (KTAE) topraksız yetiştiricilikte ortam pH'ını 4,5-4,8, gözenekliliği %75-80 olarak veriyor ve Ondokuz Mayıs Üniversitesi'nin Samsun'daki saksı denemesinde de pH'ı tam bu aralıkta, 4,5-4,8 olan ithal asidik torf kullanıldı.

Reçetelerde kaynaklar farklı yollardan gidiyor:

Ortak nokta asidik torf. Kabuk ağırlıklı OSU reçetesi daha hızlı süzülür, torf ağırlıklı Maryland reçetesi daha uzun nem tutar; hangisinin seçileceği biraz da ne sıklıkla sulayabildiğinize bağlı. Hazır seçenek olarak yaban mersini toprağı 50 litre, torf ile cocopeat ve perlitten kurulu benzer bir karışım: %45 asidik torf, %20 cocopeat, %20 perlit, %10 solucan gübresi ve %5 leonardit; pH'ı 4,8-5,2. Kendi harcınızı kuracaksanız asidik torfun pH'ı 3,5-4,5; hedefin altında kalabileceği için tek başına kullanılmaz, kalın perlit ve cocopeat ile karıştırılıp karışımın pH'ı ölçülür. Oranların mantığı saksı toprağına ne kadar perlit katılır yazısında.

Standart saksı toprağı bu iş için uygun değil. Katalogdaki 10 torfu pH'larına göre saydık ve yalnızca ikisinde değer 5'in altında çıktı; diğerleri 5,5-6,8 aralığında ya da pH'ı etikette hiç yazmıyor. Etikette pH'ı yazmayan bir harçla yaban mersini dikilmez. Torf türleri arasındaki fark cocopeat mi torf mu yazısında.

Saksıya Dikim Adım Adım

Dikim zamanı sonbahar ortası ile ilkbahar başı arası; İngiltere Kraliyet Bahçıvanlık Derneği (RHS) donmuş toprakta ve sıcak, kurak havada dikim yapılmamasını istiyor.

1. Tabanında delik olan saksıyı seçin, harcı bir kovada nemlendirin. Kuru torf ilk sulamada suyu itip kenarlardan kaçırır.
2. Saksıyı harçla doldurun, fidanın kök topunun sığacağı kadar yer bırakın.
3. Fidanı, eski kabındaki harç yüzeyi yeni harcın yüzeyiyle aynı seviyede kalacak şekilde yerleştirin. OSU bahçe dikiminde de bu seviyeyi istiyor.
4. Kenarları doldurup hafifçe bastırın, saksıyı tabandan su çıkana kadar sulayın.
5. Yüzeye 5-7,5 cm çam kabuğu malç serin.
6. İlk yıl açan çiçekleri koparın. OSU dikim yılında bütün çiçek tomurcuklarının alınmasını öneriyor.

İlk yıl bitki köklenmeye ve gövde yapmaya harcanır. Meyve ikinci ya da üçüncü yılın işi.

Saksıda Yaban Mersini Nasıl Sulanır?

Maryland Üniversitesi yaban mersininin kuraklığa çok hassas olduğunu yazıyor ve saksıdaki harcın sürekli eşit nemde tutulmasını istiyor. Wisconsin sık ve az sulamayı, arada bir de harçta biriken tuzları yıkamak için bol su vermeyi öneriyor.

Suyun kalitesi de miktarı kadar önemli. RHS ve Wisconsin yağmur suyunu öneriyor, çünkü kireçli musluk suyu her sulamada harca bikarbonat taşır ve pH'ı yükseltir. Georgia Üniversitesi'nin yaban mersini sulama suyu için verdiği üst sınırlar 92 ppm bikarbonat, 1,0 dS/m EC ve 1 ppm bor. EC'nin ne ölçtüğü EC, ppm ve TDS nedir yazısında. Şebeke suyunuzun değerini sulama suyunun pH'ı ve sertliği yazısındaki yöntemle okuyabilirsiniz.

Harcın pH'ı 1-2 yılda bir ölçülmeli; Illinois Üniversitesi de bu aralığı öneriyor. Kireçli suyla sulanan bir saksıda değer sessizce yükselir ve bunu ilk haber veren, damarları yeşil kalırken sararan genç yapraklardır; o noktada bitki toprakta bulunan demiri alamaz hâle gelmiştir. Değer hedef aralığın üstüne çıktıysa önce sulama suyuna bakılır; pH'ı düşürmenin diğer yolları asidik toprak ve pH yazısında. Ölçüm için saksının orta kesiminden örnek alınır; yöntem toprak pH'ı nasıl ölçülür yazısında, cihazlar pH, EC ve TDS ölçerler koleksiyonunda.

Yüzeye malç sermek nemi korur. Wisconsin 5 cm, RHS 5-7,5 cm kalınlıkta çam kabuğu öneriyor. Kabuk ayrıca yüzeyi serin tutar.

Saksıdaki Yaban Mersini Nasıl Gübrelenir?

Saksıda az ve sık beslenir. RHS nisan-ağustos arasında 2-3 haftada bir gübrelemeyi öneriyor. Wisconsin ilk yıl dikimden 4 hafta sonra yavaş salınımlı asidik gübre, ardından iki haftada bir hızlı etkili asidik sıvı gübre veriyor.

Gübrenin azotu amonyum ya da üre formunda olmalı; yalnızca nitrat içeren gübreler bu bitkiye zarar verebilir. Klorürlü gübreler de uygun değil. Asit seven bitkiler için etiketlenmiş bir gübre seçmek en kısa yol. Yaşa göre azot miktarı yaban mersini bakımı yazısında tablo hâlinde.

Saksıda Yaban Mersini Kışı Nasıl Geçirir?

Kış soğuğu bu bitki için gerekli. Yaban mersini çiçek açmak için kışın çeşidine göre 200 ile 1.000 saat arasında soğuklama ister; kışı ısıtılan bir odada geçiren bitki bu ihtiyacı karşılayamaz. Saksı dışarıda kalır.

Korunması gereken şey kök. Wisconsin Üniversitesi'ne göre saksı, kökü soğuktan toprak kadar yalıtmaz. Maryland saksıların aralık-mart arasında kış rüzgârından korunan bir yerde tutulmasını öneriyor. Wisconsin, kışı çok sert geçen bölgeler için saksının ekim ortası ile sonu arasında toprağa gömülmesini ve kasım ortasında üzerine 10-20 cm saman serilmesini öneriyor. Saksıdaki kökün hangi sıcaklığa kadar dayandığını veren sayısal bir kaynak bulamadık; bu yüzden eşik vermiyoruz, önlemi yazıyoruz.

Balkonda Hangi Çeşit Seçilir?

Yarı yüksek (half-high) çeşitler saksı için en rahat seçenek. OSU bu grubun 90-120 cm boyda kaldığını ve 38 litre ve üzeri saksıda yetiştiğini yazıyor. OSU'ya göre bu çeşitler kendi tozlarıyla pek meyve vermiyor, bu yüzden yarı yüksekte ikinci bir çeşit şart. Kuzey yüksek boylular daha büyük saksı ister. Karşılığında daha çok ürün verirler.

Balkonda iki saksı yan yana konduğunda iki farklı çeşit seçmek hasadı artırır. Kuzey yüksek boylular kısmen kendine verimli, ama OSU ve RHS çapraz tozlanan bitkilerin daha iri ve daha çok meyve verdiğini yazıyor. Çeşit seçimi yaban mersini çeşitleri yazısında.

Yaygın Hatalar

• Küçük fidanı ilk yıl 76 litrelik saksıya dikmek. Kökün ulaşmadığı harç ıslak kalır.
• pH'ı yazmayan standart saksı toprağı kullanmak.
• Kireçli musluk suyuyla sulayıp harç pH'ını hiç ölçmemek.
• Saksıyı kışın ısıtılan bir odaya almak.
• Tabanı deliksiz saksı kullanmak ya da altlıkta su bırakmak.
• Nitratlı ya da klorürlü gübre vermek.

Sık Sorulan Sorular

Saksıdaki yaban mersini kaç yılda meyve verir?

Dikimden sonraki 2. ya da 3. yılda ilk meyve alınır; ilk yıl çiçekler koparılır. Ondokuz Mayıs Üniversitesi'nin Samsun'daki denemesinde 3 yaşındaki saksı bitkilerinde bitki başına verim Denise Blue'da yaklaşık 955 gram, Patriot'ta 937 gram oldu; aradaki fark istatistiksel olarak önemsizdi.

Yaban mersini balkonda yetişir mi?

Yetişir. Kışı dışarıda, soğukta geçirebileceği bir balkon yeterli; dikkat edilecek iki şey saksı hacmi ve sulama suyunun kalitesi.

Yaban mersini içeride yetiştirilir mi?

Isıtılan bir evde yetiştirilmez. Bitki kış soğuklamasını alamadığı için ilkbaharda düzgün çiçek açmaz.

Saksı ne zaman değiştirilir?

Bitki büyüdükçe bir kademe büyük saksıya alınır: yaklaşık 19 litreden 38-56 litreye, oradan 57-76 litreye. Kaynaklar belirli bir yıl vermiyor. Pratikte işaret iki tane: kökler saksının kenarını sarmış olur ya da harç eskisinden belirgin biçimde çabuk kurur, ve ikisi de bitkinin bulunduğu hacmi doldurduğunu gösterir.

Bu Yazı Size Uygun Değilse

Bahçeye dikim planlıyorsanız toprak hazırlığı, dikim aralığı ve verim yaban mersini yetiştiriciliği yazısında. Bahçe toprağınızı asitlendirmek istiyorsanız asidik toprak ve pH yazısına bakın. Asidik harçların hepsi yaban mersini toprağı koleksiyonunda.